Ιατρική Βιβλιοθήκη Α-Κ

Α

AIDS

Ασθένεια στην οποία το ανοσοποιητικό σύστημα απενεργοποιείται από έναν ιό. AIDS είναι συντομογραφία του όρου «Aquired Immune Deficiency Syndrome», που σημαίνει σύνδρομο επίκτητης ανοσολογικής ανεπάρκειας. Προκαλείται από τον ιό ΗΙΥ (ιός ανθρώπινης ανοσοανεπάρκειας). Ο Ιός προσβάλλει τα βοηθητικά Τ-λεμφοκύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος. Μειώνει τον αριθμό τους και καθιστά το σώμα ανίσχυρο να αμυνθεί σε λοιμώξεις. Έτσι, οι ασθενείς που έχουν προσβληθεί από τον ιό ΗIV κινδυνεύουν από λοιμώξεις που το σώμα φυσιολογικά εύκολα τις υπερνικά. Το AIDS παρατηρήθηκε από τους γιατρούς για πρώτη φορά τη δεκαετία του 1980. Έχει εξαπλωθεί σε πολλά μέρη του κόσμου, όπως η Ευρώπη, η Βόρεια Αμερική και η Αφρική. Μέχρι σήμερα, δεν υπάρχει αποτελεσματική θεραπεία για τη νόσο.

Αγγειοδιαστολή

Η διεύρυνση των αιμοφόρων αγγείων. Όταν ασκούμαστε έντονα, γρήγορα αισθανόμαστε το δέρμα μας ζεστό. Αυτό συμβαίνει γιατί τα αιμοφόρα αγγεία του δέρματος διαστέλλονται και μεταφέρουν περισσότερο αίμα προς την επιφάνεια του σώματος. Το αίμα φέρνει θερμότητα που προέρχεται από τους μυς. Καθώς ρέει μέσα στο δέρμα, ένα μέρος της θερμότητας αυτής χάνεται προς τα έξω. Όταν κρυώνουμε, συμβαίνει το αντίθετο. Τα αιμοφόρα αγγεία συστέλλονται κι έτσι η αιματική ροή προς το δέρμα μειώνεται, κατά συνέπεια μειώνεται και η απώλεια θερμότητας. Η διαδικασία αυτή λέγεται αγγειοσυστολή.

ATP

Ο κύριος ενεργειακός φορέας του σώματος. Η ΑΤΡ, ή τριφωσφορική αδενοσίνη, είναι το ενεργειακό νόμισμα του σώματος. Κατά την κυτταρική αναπνοή, απελευθερώνεται ενέργεια με τη διάσπαση της γλυκόζης. Η ενέργεια αυτή χρησιμοποιείται για το σχηματισμό ΑΤΡ, από μια χημική ένωση που λέγεται διφωσφορική αδενοσίνη (ΑΟΡ), με την προσθήκη ενός ιόντος ελεύθερης φωσφορικής ρίζας. Η ΑΤΡ αποθηκεύει την ενέργεια αυτή και τη μεταφέρει όπου χρειάζεται. Όταν ένα μόριο ΑΤΡ διασπάται, η ενέργεια απελευθερώνεται και χρησιμεύει σε λειτουργίες όπως η κυτταρική διαίρεση και η σύσπαση των μυών.

Αγγειώδες σπείραμα

Μικροσκοπικό σύμπλεγμα τριχοειδών αιμοφόρων αγγείων στην κεφαλή του νεφρώνα. Μέσα στο αγγειώδες σπείραμα –ή απλά σπείραμα- η πίεση του αίματος εξωθεί υγρό από το εσωτερικό των τριχοειδών προς το νεφρώνα. Τα τοιχώματα του σπειράματος δρουν σαν φίλτρο. Αφήνουν να περάσει νερό και άλατα, όμως εμποδίζουν την έξοδο από το αίμα των αιμοσφαιρίων και των περισσότερων πρωτεϊνών του πλάσματος.

Αγχολυτικά φάρμακα

Κατηγορία φαρμάκων που χορηγούνται για την αντιμετώπιση της αγχώδους νεύρωσης.

Αδενοειδής εκβλάστηση

Μάζα λεμφικού ιστού στο πίσω μέρος της ρινικής κοιλότητας. Οι δύο αδενοειδείς εκβλαστήσεις (κρεατάκια) προστατεύουν το ανώτερο μέρος της αναπνευστικής οδού. Αν διογκωθούν μπορεί να στενέψουν το στόμιο επικοινωνίας της ρινικής κοιλότητας με το φάρυγγα. Αυτό συνήθως επιδρά στη φωνή του ασθενούς, δίνοντας της ρινική ή «αδενοειδή» χροιά.

Αιμοχρωμάτωση

Η Αιμοχρωμάτωση είναι μία κληρονομική νόσος που χαρακτηρίζεται από αύξηση των επιπέδων του σιδήρου στον οργανισμό και αυξημένη εναπόθεσή του στα παρεγχυματικά όργανα (ήπαρ, πάγκρεας, καρδιά, υπόφυση, όρχεις). Είναι η πιο συχνή αυτοσωματική υπολειπόμενη γενετική διαταραχή και η πιο συχνή κληρονομική ηπατοπάθεια στη λευκή φυλή με συχνότητα ομοζυγωτών στην Ευρώπη 1:300 άτομα. Η υπερφόρτωση με σίδηρο προκαλεί καταστροφή και ίνωση των αναφερθέντων οργάνων, με εκδηλώσεις όπως, κίρρωση και  μυοκαρδιοπάθεια.

Η κληρονομική αιμοχρωμάτωση χαρακτηρίζεται από παθολογική αύξηση της απορρόφησης του σιδήρου οδηγώντας σε προοδευτική υπερφόρτωση του οργανισμού με σίδηρο. Φυσιολογικά, ο οργανισμός κρατάει σταθερά τα επίπεδα του σιδήρου, διατηρώντας μια ισορροπία στην απορρόφησή του από το έντερο και τις απώλειες από το έντερο και το δέρμα.

Στην κληρονομική αιμοχρωμάτωση παρατηρείται διαταραχή σε αυτή την ισορροπία λόγω αυξημένης απορρόφησης σιδήρου από το δωδεκαδάκτυλο. Έτσι σίδηρος συνεχίζει να απορροφάται παρά τη διαρκή του συσσώρευση στον οργανισμό. Το υπεύθυνο γονίδιο για τη νόσο, έχει ονομαστεί HFE και εδράζεται στο χρωμόσωμα 6. Η παθολογική πρωτεΐνη που κωδικοποιείται από το συγκεκριμένο γονίδιο συνδέεται με την τρανσφερρίνη και αυξάνει τη συγγένειά της με το σίδηρο.
Αποτέλεσμα είναι η αύξηση της εισόδου του σιδήρου στα εντερικά επιθηλιακά κύτταρα. Σημαντικό ρόλο φαίνεται να παίζει και μία πεπτιδική ορμόνη η οποία φυσιολογικά περιορίζει την εντερική απορρόφηση του σιδήρου και της οποίας τα επίπεδα στην αιμοχρωμάτωση είναι χαμηλά. Η αυξημένη εναπόθεση σιδήρου στα κύτταρα των παρεγχυματικών οργάνων προκαλεί τον ταχύ σχηματισμό ελευθέρων ριζών, οι οποίες δρουν βλαπτικά οδηγώντας σε χρόνια φλεγμονή και ίνωση.

Ακοκκιοκυτταραιμία

Ακοκκιοκυτταραιμία είναι μία βαριά κατάσταση, στην οποία υπάρχει τέλεια έλλειψη των ουδετεροφίλων, των εξειδικευμένων δηλαδή  κυττάρων που έχουν σαν αποστολή την άμυνα του οργανισμού έναντι διαφόρων βλαπτικών ουσιών (μικροβίων, ιών, «ξένων» αντιγόνων). Η διερεύνησή της  συνιστάται σε αναζήτηση των πιθανών υπευθύνων παθήσεων, εξέταση του μυελού των οστών , εκτέλεση δοκιμασιών ανίχνευσης αντιουδετεροφιλικών αντισωμάτων και διακοπή λήψης φαρμάκων. Είναι κατάσταση ανησυχητική και επικίνδυνη για τη ζωή του ασθενούς.

Αλφισμός

Ο Αλφισμός ανήκει σε μία ομάδα γενετικών διαταραχών που αφορούν στην σύνθεση της χρωστικής μελανίνης. Χαρακτηρίζεται από τη μείωση έως και την πλήρη απουσία της μελανίνης στο δέρμα, τις τρίχες και τους οφθαλμούς. Ο αλφισμός μπορεί να προσβάλλει μόνο τους οφθαλμούς οπότε ονομάζεται οφθαλμικός αλφισμός, ενώ όταν υπάρχει μειωμένη σύνθεση και εναπόθεση μελανίνης και στο δέρμα ονομάζεται οφθαλμοδερματικός αλφισμός. Ο αλφισμός είναι μια σπάνια γενετική διαταραχή, που εμφανίζεται από τη γέννηση, σε περίπου 1/18.000 νεογνά, ενώ δεν εμφανίζει επιδημιολογικές διαφορές ανάμεσα στα δύο φύλα και τις εθνικές φυλές.

Αλλεργία

Υπερβολικά έντονη ανοσοαντίδραση προς κάποιο αντιγόνο. Αν είστε αλλεργικός, ή υπερευαίσθητος, προς κάτι, τότε το ανοσοποιητικό σας σύστημα παράγει μια αλλεργική αντίδραση. Προσβάλλει την ουσία που προκαλεί την αλλεργία και απελευθερώνονται συστατικά της κατηγορίας της ισταμίνης που παρενοχλούν τη λειτουργία των συστημάτων του σώματος. Οι αλλεργικές αντιδράσεις προκαλούνται από ουσίες που λέγονται αλλεργιογόνα. Περιλαμβάνουν μεγάλη ποικιλία συμπτωμάτων από δερματικά εξανθήματα έως ασθματική κρίση και απώλεια συνείδησης. Μερικά είδη αλλεργικών αντιδράσεων συμβαίνουν σχεδόν ακαριαία, ενώ άλλα χρειάζονται αρκετές ώρες για να γίνουν εμφανή.

Αναπνευστική ανεπάρκεια

Κατάσταση κατά την οποία ανεβαίνει το επίπεδο διοξειδίου του άνθρακα του αίματος και πέφτει το επίπεδο οξυγόνου.

Αναρρόφηση

Αφαίρεση υγρού από το σώμα με αναρρόφηση, ή τυχαία εισπνοή στερεού ή υγρού.

Ανοσοποιητική ανεπάρκεια

Μειωμένη αποτελεσματικότητα του ανοσοποιητικού συστήματος που πιο συχνά συμβαίνει σε ανθρώπους υποσιτισμένους, προσβλημένους από τον ιό του ΑIDS ή σε όσους υφίστανται χημειοθεραπεία για καρκίνο.

Αρθρίτιδα φλεγμονώδης

Πρόκειται για γενικό όρο που χρησιμοποιείται σε πολλές αρθριτικές νόσους στις οποίες φλεγμαίνουν οι αρθρώσεις. Σε αυτή την αρθρίτιδα, ο αρθρικός υμένας που καλύπτει την κάψα της άρθρωσης λεπταίνει και διογκώνεται, εξαιτίας της αυξημένης ροής αίματος και της εμπότισης με φλεγμονώδη κύτταρα. Τα οστά λεπταίνουν και συχνά παραμορφώνονται. Η συνηθέστερη μορφή φλεγμονώδους αρθρίτιδας είναι η ρευματοειδής, η οποία προσβάλλει και προκαλεί αναπηρία στο 1% του πληθυσμού των ΗΠΑ. Γενικά, η φλεγμονώδης αρθρίτιδα διακρίνεται σε δύο μεγάλες κατηγορίες: τη φλεγμονώδη μονοαρθρίτιδα και τη φλεγμονώδη πολυαρθρίτιδα, σε καθεμία από τις οποίες υπάγονται πολλά είδη.

Άσθμα

Αναπνευστική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από σπασμούς και φλεγμονή των αεραγωγών και συχνά συνοδεύεται από σουσούνισμα και βήχα. Το άσθμα είναι μια κατάσταση κατά την οποία τα βρογχιόλια (οι μικροί αεραγωγοί στους πνεύμονες) συσφίγγονται, προκαλώντας δύσπνοια που συχνά συνοδεύεται από αίσθημα σφιξίματος του στήθους και πνευστίαση. Η κατάσταση αυτή συχνά αρχίζει από την παιδική ηλικία και έχει την τάση να εξαφανίζεται ή να γίνεται λιγότερο βαριά στην πρώιμη ενηλικίωση. Η αιτία κρίσεων άσθματος στους πιο πολλούς ανθρώπους είναι συχνά μια εξωτερική ουσία που έχει εισπνευτεί ή φαγωθεί. Η αλλεργία, για παράδειγμα, σε χόρτο, γύρη, μούχλα, μερικά προσθετικά τροφών και φάρμακα μπορεί να προκαλέσουν κρίση άσματος. Το άσθμα μπορεί επίσης να προκληθεί από λοιμώξεις των αναπνευστικών οδών, όπως η πνευμονία και η βρογχίτιδα. Μερικές κρίσεις άσθματος δεν έχουν φανερή αιτία. Στη διάρκεια βαριάς κρίσης άσθματος, η αναπνοή γίνεται όλο και πιο δύσκολη και συνοδεύεται από ιδρώτα και ταχυκαρδία. Το άτομο μπορεί να μην είναι σε θέση να μιλήσει. Σε πολύ βαριά κρίση, το μικρό ποσό οξυγόνου στο αίμα μπορεί να οδηγήσει σε κυάνωση των χειλιών και των ιστών κάτω από τα νύχια. Μερικές κρίσεις μπορεί να είναι θανατηφόρες. Οι πιο πολλές κρίσεις άσθματος ελέγχονται με βρογχοδιασταλτικά φάρμακα. Σε μερικές περιπτώσεις, η κρίση μπορεί να είναι τόσο βαριά που να απαιτεί επείγουσα ιατρική θεραπεία, όπως χορήγηση οξυγόνου και θεραπευτική αγωγή με κορτικοστεροειδή φάρμακα. Σε πολύ βαριές περιπτώσεις, η αναπνοή υποβοηθείται με την εισαγωγή ενός σωλήνα από το λαιμό στην τραχεία. Ένας αεριστήρας (μηχάνημα που στέλνει οξυγόνο υπό πίεση στους πνεύμονες) μπορεί να συνδεθεί με το σωλήνα για να συντηρήσει την αναπνοή.

Ασφυξία

Ασφυξία είναι μια κατάσταση κατά την οποία εμποδίζεται η κανονική αναπνοή με αποτέλεσμα έλλειψη οξυγόνου στους πνεύμονες. Εξωτερική απόφραξη του στόματος και της μύτης (για παράδειγμα, αν ένα άτομο θαφτεί από ατύχημα σε κατάρρευση ορυχείου ή οικοδομής ή αν ένα μικρό είναι ξαπλωμένο με το πρόσωπο προς τα κάτω σε ένα μαξιλάρι και δεν μπορεί να κουνήσει το κεφάλι του) μπορεί να προκαλέσει ασφυξία. Επίσης, ασφυξία μπορεί να προκληθεί από εισπνοή δηλητηριωδών αερίων (όπως το μονοξείδιο του άνθρακα) που εμποδίζει τη διέλευση του οξυγόνου στο αίμα. Τα συμπτώματα της ασφυξίας μπορεί να περιλαμβάνουν υπνηλία, δυσκολία αναπνοής, θορυβώδη αναπνοή, αφρούς στο στόμα, αποχρωματισμό των χειλιών, σπασμούς, απώλεια συνειδήσεως, κώμα και θάνατο.

Β

Βάκιλλος

Τύπος βακτηριδίου σε σχήμα ράβδου.

Βακτήρια

Μικροσκοπικοί μονοκύτταροι οργανισμοί. Κάθε υγιές σώμα περιέχει τουλάχιστον 100.000 δισεκατομμύρια βακτήρια, που αποκαλούνται και μικρόβια. Τα μικρόβια φυσιολογικά βρίσκονται πάνω στις επιφάνειες του σώματος, όπως το δέρμα, καθώς και στον πεπτικό σωλήνα. Συνήθως δεν είναι βλαβερά. Όμως, αν τα βακτήρια εισχωρήσουν μέσα στο σώμα, μπορεί να μετατραπούν σε παθογόνα, δηλαδή μπορεί να προκαλέσουν νόσο.

Βακτηριαιμία

Η παρουσία βακτηριδίων στο αίμα.

Βαλβίδα αορτική

Η αορτική βαλβίδα, μία από τις τέσσερις βαλβίδες της καρδιάς, βρίσκεται στην έξοδο της αριστερής κοιλίας προς την αορτή. Μια σοβαρή βαλβιδοπάθεια –στένωση ή ανεπάρκεια– μπορεί να προκαλέσει μεγάλη εξασθένηση του οργανισμού ή να αποβεί μοιραία, εκτός αν γίνει διορθωτική επέμβαση.

Βαλβίδα καρδιάς

Μια δομή στην έξοδο μιας καρδιακής κοιλότητας που επιτρέπει στο αίμα να κυλά­ προς μια κατεύθυνση μόνο, εμποδίζοντας την προς τα πίσω ροή του. Η καρδιά έχει τέσσερις βαλβίδες. Οι δύο από αυτές είναι τοποθετημένες μεταξύ κόλπων και κοιλιών (άνω και κάτω καρδιακών κοιλοτήτων) σε κάθε πλευρά της καρδιάς –η τριγλώχιν βαλβίδα στις δεξιές κοιλότητες και η μιτροειδής στις αριστε­ρές. Οι άλλες δύο βαλβίδες βρίσκονται στην έξοδο κάθε κοιλίας, μέσα σε δύο μεγά­λες αρτηρίες που μεταφέ­ρουν αίμα από την καρδιά –η πνευμονική βαλβίδα στην έξοδο της δεξιάς κοιλίας προς την πνευμονική αρτηρία και η αορτική βαλβίδα στην έξοδο της αριστερής κοιλίας προς την αορτή.

Βαλβίδα πνευμονική

Η πρωτοπαθής (ή ιδιοπαθής) δυσλειτουργία της πνευμονικής βαλβίδας είναι σπάνια. Συνήθης διαταραχή είναι η συγγενής στένωση ή το αποτέλεσμα άλλων καρδιακών νοσημάτων. Η ανεπάρκεια της βαλβίδας μπορεί να είναι το αποτέλεσμα αυξημένης ενδοπνευμονικής πίεσης του αίματος.

Βασικός μεταβολισμός

Πρόκειται για την ενέργεια που απαιτείται για να συντηρηθούν κατά την ανάπαυση οι βασικές λειτουργίες του σώματος, όπως η θερμοκρασία του, η αναπνοή και ο καρδιακός ρυθμός. Επειδή τα κύτταρα ευθύνονται για το βασικό μεταβολισμό, ο ρυθμός του είναι ανάλογος με τον αριθμό των κυττάρων, ειδικά των μυϊκών, ενώ μεταβάλλεται θεαματικά με την ηλικία, καθώς χάνεται αδύνατη μάζα του σώματος. Έτσι, στην ηλικία των 75 ετών περίπου γίνεται κατά ένα τέταρτο μικρότερος από εκείνον της ηλικίας των 25 ετών. Το στοιχείο αυτό είναι σημαντικό, επειδή ένα από τα ωφελήματα της άσκησης μπορεί να είναι η επιβράδυνση της σχετικής με την ηλικία απώλειας αδύνατης μάζας σώματος, με την αύξηση της μυϊκής μάζας σας, σαν πράγμα που προλαβαίνει την αύξηση του βάρους με την πάροδο της ηλικίας από ένα ελαττούμενο βασικό μεταβολικό ρυθμό.

Βήχας

Αναπνευστική κίνηση που καθαρίζει την αναπνευστική οδό. Ο βήχας είναι είτε εκούσια είτε αντανακλαστική αντίδραση που καθαρίζει το ανώτερο μέρος της αναπνευστικής οδού από ερεθιστικά ξένα σώματα. Αρχίζει με μια ασυνήθιστα βαθιά εισπνοή. Κατόπιν οι φωνητικές χορδές κλείνουν, κρατώντας τον αέρα μέσα στους πνεύμονες. Ταυτόχρονα, ο θώρακας συσπάται με τη δράση των μυών και ο αέρας μέσα του αποκτά υψηλή πίεση. Ξαφνικά, οι φωνητικές χορδές ανοίγουν και μια «καταιγίδα» αέρα εξορμά από το στόμα με ταχύτητα μεγαλύτερη από 160 km/η. Ο πταρμός (φτάρνισμα) είναι διεργασία παρόμοια με το βήχα, με τη διαφορά ότι ο αέρας περνά περισσότερο μέσα από τη μύτη παρά από το στόμα.

Βιολογικός ρυθμός

Κύκλος λειτουργίας του σώματος που διαρκεί περίπου 24 ώρες. Πολλές δραστηριότητες του σώματος ακολουθούν βιορυθμούς. Οι άνθρωποι κοιμούνται περίπου την ίδια περίοδο κάθε εικοσιτετράωρο. Η πίεση του αίματος και η θερμοκρασία του σώματος επίσης παρουσιάζουν διακυμάνσεις με 24ωρο κύκλο. Ένας χημικός μηχανισμός, το βιολογικό ρολόι, που πιστεύεται ότι βρίσκεται στον υποθάλαμο, ελέγχει αυτούς τους εσωτερικούς ρυθμούς.

Βιοψία

Βιοψία είναι η αφαίρεση ενός δείγματος ιστού από το σώμα για μικροσκοπική εξέταση, με στόχο τη διάκριση των καλόηθων όγκων από τους κακοήθεις. Μπορεί να γίνει με πολλούς τρόπους. Η επιλογή της κατάλληλης σε κάθε περίπτωση μεθόδου εξαρτάται από το σημείο όπου βρίσκεται ο όγκος και από την ποσότητα ιστού που απαιτείται για να γίνει η διάγνωση.

Βλεφαρίτιδα

Η βλεφαρίτιδα είναι μια επίμονη φλεγμονή των άκρων του βλεφάρου. Αν είναι βαριά, μπορεί να προκαλέσει αφύσικη ανάπτυξη και ολική απώλεια των βλεφαρίδων. Συχνά σχετίζεται με την πιτυρίδα και τα βλέφαρα συνήθως παρουσιάζουν γκρι λέπια ή κρούστες στο ύψος του δέρματος. Για τη θεραπεία της, ο οφθαλμίατρος μπορεί να καθορίσει τεχνικές καθαρισμού ή και να χορηγήσει αντιβιοτικές ή στεροειδείς αλοιφές.

Βουβωνοκήλη

Προσεκβολή τμήματος του εντέρου στους μυς του βουβώνα. Αποκαθίσταται συνήθως χειρουργικά.

Βραχιόνιο πλέγμα

Ένα αλληλοπλεγμένο δίκτυο νεύρων στο πάνω μέρος του θώρακα, τα οποία ελέγχουν τους μυς του βραχίονα.

Βρογχοπνευμονία

Η πιο συνηθισμένη μορφή πνευμονίας, κατά την οποία η φλεγμονή εξαπλώνεται κατά μικρές περιοχές στους πνεύμονες.

Γ

Γάγγλια βασικά

Τα βασικά γάγγλια είναι ένα ζεύγος ομάδων νευρικών κυττάρων, που βρίσκονται βαθιά μέσα στον κυρίως εγκέφαλο και στο πάνω στέλεχος του εγκεφάλου. Σχεδιάζουν, αρχίζουν και ελέγχουν πολύπλοκα πρότυπα και αλληλουχίες κινήσεων που μαθαίνονται ιδίως αργών, σταθερών κινήσεων, όπως το περπάτημα. Οι δομές αλληλοσυνδέονται με πόλους διαδρόμους νευρικών ινών. Νευρικά κύτταρα από όλα τα τμήματα του εγκεφαλικού φλοιού στέλνουν νευρικές ίνες στα βασικά γάγγλια. Αυτά μεταβιβάζουν σήματα πίσω στο φλοιό μέσω του θαλάμου, για να ρυθμίσουν τις κινητικές λειτουργίες του φλοιού. Η ομαλή λειτουργία όλων αυτών των συνδέσμων είναι ζωτική για τον ομαλό έλεγχο των εκούσιων κινήσεων. Στη χορεία του Huntington, μια κληρονομική διαταραχή, τα νευρικά κύτταρα που περιέχουν το νευροδιαβιβαστή γάμααμινοβουτυρικό οξύ (GABA) εκφυλίζονται. Αυτό προκαλεί ανεξέλεγκτες σπασμωδικές κινήσεις, κατάθλιψη, επιθετικότητα και άνοια. Ένα θεαματικό αποτέλεσμα της κακής λειτουργίας των βασικών γαγγλίων φαίνεται σε μια κατάσταση που λέγεται ημιχορεία. Η διαταραχή αυτή προκαλεί βίαιες, ανεξέλεγκτες κινήσεις σαν χτυπήματα στα μέλη της μιας πλευράς του σώματος, οι οποίες συνήθως υποχωρούν σε μία ή δύο ημέρες. Βλάβη, πιθανώς ως αποτέλεσμα μικρού εγκεφαλικού, σε μια συγκεκριμένη δομή βασικών γαγγλίων στη μια πλευρά του εγκεφάλου (τον υποθαλάμιο πυρήνα) προκαλεί ημιχορεία. Μια άλλη διαταραχή βασικών γαγγλίων, γνωστή ως αθέτωση, χαρακτηρίζεται από αργές, συνεχείς κινήσεις σαν σπαρτάρισμα.

Γάγγραινα

Γάγγραινα είναι θάνατος των ιστών. Η προσβεβλημένη περιοχή μπορεί να είναι η τελευταία φάλαγγα ενός δαχτύλου ή να περιλαμβάνει ολόκληρο το άκρο. Το πρώτο σημείο της πάθησης είναι η εμφάνιση μελανού χρώματος στο προσβεβλημένο τμήμα, συνήθως έπειτα από μια περίοδο αργής, προοδευτικής μείωσης της παροχής αίματος σε αυτό. Αρχικά, ο πόνος μπορεί να παρουσιάζεται μόνο κατά τη διάρκεια κόπωσης, οπότε καλείται διαλείπουσα χωλότητα. Καθώς η κατάσταση επιδεινώνεται, μπορεί να γίνει έντονος και μόνιμος και κατά την ανάπαυση. Η παθούσα περιοχή είναι ψυχρή και παρουσιάζει υπαισθησία, ενώ το δέρμα είναι ξηρό και απολεπισμένο. Τελικά, εμφανίζεται εξέλκωση συνήθως στα δάχτυλα των άκρων ποδών και τις φτέρνες. Η γάγγραινα είναι δυνατόν να αποτραπεί, αν η κυκλοφορία του αίματος αποκατασταθεί κατά τα πρώιμα στάδια. Χορηγούνται αντιβιοτικά για να αποφευχθεί η βακτηριδιακή λοίμωξη. Αν όχι, ο ακρωτηριασμός είναι αναπόφευκτος.

Γαλακτικό οξύ

Ασθενές οξύ που παράγεται από τα κύτταρα κατά τη διάρκεια αναερόβιας άσκησης και συμβάλλει στο να προκληθούν μυϊκές κράμπες στα πόδια και στα χέρια.

Γαστρεκτομή

Χειρουργική αφαίρεση όλου ή μέρους του στομάχου.

Γαστρίτιδα

Οξεία ή χρόνια φλεγμονή του ενδοθηλίου του στομάχου. Μπορεί να προκληθεί από φάρμακα, όπως η ασπιρίνη και τα άλατα καλίου ή σιδήρου, αλλά και από μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ. Τα τελευταία χρόνια, το ενδιαφέρον έχει εστιαστεί στο ελικοβακτηρίδιο πυλωρού ως αιτία γαστρίτιδας, αν και η πηγή του βακτηριδίου είναι άγνωστη. Πολλοί άνθρωποι με γαστρίτιδα δεν έχουν καθόλου συμπτώματα, ενώ μερικοί εμφανίζουν δυσπεψία, ναυτία και εμετό. Η διαβρωτική γαστρίτιδα μπορεί να προκαλέσει οξεία αιμορραγία που καταλήγει σε αιματέμεση, πτώση της πίεσης του αίματος και εμφάνιση αίματος στα κόπρανα. Μια μορφή αναιμίας που οφείλεται στην έλλειψη βιταμίνης Β12 (κακοήθης αναιμία) παρουσιάζεται όταν η χρόνια γαστρίτιδα εμποδίζει το στομάχι να εκκρίνει μια βασική ουσία για την απορρόφηση της βιταμίνης αυτής. Η θεραπεία συνίσταται στη χορήγηση βιταμίνης Β12 με ενέσεις.

Γαστρεντερίτιδα

Είναι μια πάθηση που εκδηλώνεται με κοιλιακή κακουχία, εμετό, διάρροια και βλάβη ιστών και οφείλεται σε εισβολή και εγκατάσταση βακτηριδίων ή ιών στα έντερα. Η γαστρεντερίτιδα είναι πολύ συνηθισμένη, ειδικά στα παιδιά. Συνήθως περνά μέσα σε λίγες ημέρες, χωρίς άλλη θεραπεία εκτός από την αναπλήρωση των σωματικών υγρών. Εντούτοις, αν η διάρροια και/ή ο εμετός επιμένουν ή αν παρουσιαστεί αίμα στα κόπρανα, πρέπει να ζητηθεί ιατρική συμβουλή. Τα βακτηρίδια ή οι ιοί που την προκαλούν περιέχονται σε χαλασμένες τροφές, σε μολυσμένο νερό και στα κόπρανα μολυσμένου ανθρώπου ή ζώου. Επομένως, το υψηλό επίπεδο υγιεινής εμποδίζει την εκδήλωση της μόλυνσης.

Γαστρικό έλκος

Έλκος του στομάχου. Μπορεί να είναι καλόηθες ή να περιέχει καρκινικά κύτταρα..

Γαστροσκόπηση

Εξέταση του ενδοθηλίου του οισοφάγου, στομάχου και δωδεκαδακτύλου, με χρήση ενός ενδοσκοπίου που εισάγεται από το στόμα.

Γενετική βιοχημική ανάλυση

Εργαστηριακή τεχνική βιοχημικής εξέτασης για τη διάγνωση των εγγενών διαταραχών μεταβολισμού που προκαλούνται από ανεπάρκεια ενζύμων. Χρησιμοποιώντας τη βιοχημική ανάλυση, οι επιστήμονες μπορούν να μετρήσουν τα επίπεδα διαφόρων ουσιών, καθώς και τη δραστηριότητα συγκεκριμένων ενζύμων μέσα στα κύτταρα. Η νόσος ΤaySachs, που προκαλείται από ανεπάρκεια ή ολική έλλειψη του ενζύμου εξοσαμινιδάση Α, καταλήγει σε μοιραία συγκέντρωση μιας δηλητηριώδους ουσίας στον εγκέφαλο. Μετρώντας τη δραστηριότητα του ενζύμου σε δείγμα αίμα­τος ενός ατόμου, οι γιατροί είναι σε θέση να διαγνώσουν τη συγκεκριμένη νόσο. Ένα πρόβλημα που ενυπάρχει στη βιοχημική ανάλυση είναι η δυσκολία να πάρουμε δείγματα που περιέχουν το υπό μελέτη ένζυμο ή άλλη ουσία. Μερικές πρωτεΐνες που παράγονται από ελαττωματικά γονίδια συγκεντρώνονται στα ούρα ή το αίμα. Ωστόσο, πολλές γενετικές ανωμαλίες εμφανίζονται μόνο σε συγκεκριμένα κύτταρα ή ιστούς. Στις περιπτώσεις αυτές γίνεται βιοψία για την αφαίρεση ενός μικρού δείγματος ιστού.

Γεννητικά κονδυλώματα

Εξογκώματα ή ογκίδια στα γεννητικά όργανα. Η ασθένεια μεταδίδεται με τη σεξουαλική επαφή

Γλαύκωμα

Κατάσταση κατά την οποία η πίεση του υγρού μέσα στο μάτι αυξάνεται αφύσικα, προκαλώντας εσωτερικές βλάβες και επηρεάζοντας την όραση, αν δεν αντιμετωπιστεί.

Γόνατο άλτη

Επώδυνη φλεγμονή του τένοντα που συνδέει την επιγονατίδα με την κορφή του οστού της κνήμης. Ο τραυματισμός προκαλείται συνήθως από επανειλημμένες υπερεκτάσεις του γονάτου.

Γρίπη

Αρρώστια που οφείλεται σε ιό. Αν και όχι τόσο κοινή (εκτός από την περίπτωση επιδημίας), η γρίπη, γενικά, είναι πιο σοβαρή από το κρυολόγημα: τα συμπτώματα παρουσιάζονται χειρότερα και οι επιπλοκές μπορεί να είναι πιο επικίνδυνες. Τα αρχικά συμπτώματά της είναι παρόμοια με εκείνα του εμπύρετου κρυολογήματος, αλλά, καθώς η αρρώστια εξελίσσεται, προκαλεί πονοκε­φάλους, μυϊκούς πόνους, ξερό βήχα, οξείς πόνους στο στήθος και μεγάλη κόπωση. Δεν υπάρχει συγκεκριμένη θεραπεία για τη γρίπη, αν και η ανάπαυση στο κρεβάτι, τα πολλά υγρά και η ασπιρίνη ή η παρακεταμόλη θα βοηθήσουν να καταπραϋνθούν τα συμπτώματα. Αν όμως δεν αρχίσουν να υποχωρούν μέσα σε τρεις έως τέσσερις ημέρες, πρέπει να κληθεί γιατρός. Ο κύριος κίνδυνος από μια προσβολή γρίπης είναι ότι ο ιός μπορεί να εξαπλωθεί και να προκαλέσει βρογχίτιδα ή πνευμονία. Αν υπάρχει ήδη πάθηση στήθους, καρδιοπάθεια ή νεφροπάθεια, χρειάζεται η συμβουλή γιατρού μόλις εμφανιστούν τα συμπτώματα της γρίπης.

Δ

Διαβήτης (σακχαρώδης διαβήτης)

Αίτιο: Ανικανότητα παραγωγής της ορμόνης ινσουλίνη σε επαρκείς ποσότητες. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε λοίμωξη του παγκρέατος ή σε γενετικούς παράγοντες. Εκδηλώσεις: Παθολογικά υψηλά επίπεδα γλυκόζης («σακχάρου») στο αίμα, που οδηγεί σε αδυναμία και γενικευμένη καταβολή, μείωση της αποτελεσματικότητας του ανοσοποιητικού συστήματος, και μερικές φορές κώμα. Η θεραπεία περιλαμβάνει τακτικές ενέσεις ινσουλίνης ή χορήγηση άλλων φαρμάκων και ελεγχόμενη πρόσληψη υδατανθράκων με τη διατροφή.

Διαβητικό κώμα

Αν κάποιος είναι διαβητικός και εμφανίσει χωρίς φανερή αιτία ασυναρ­τησία, διανοητική σύγχυση και απώλεια συνειδήσεως θα πρέπει να σκε­φτούμε ή το υπεργλυκαιμικό ή το υπογλυκαιμικό κώμα από μεγάλη δόση ινσουλίνης

Διάγνωση

Η ταυτοποίηση μιας ασθένειας ή μιας διαταραχής από το γιατρό. Για να κάνει διάγνωση, ο γιατρός εξετάζει τον ασθενή για συμπτώματα και σημεία και ελέγχει το ιατρικό του ιστορικό. Ο γιατρός, μετά τη διάγνωση, αποφασίζει για την κατάλληλη θεραπεία. Η πρόβλεψη που κάνει ο γιατρός για την εξέλιξη του ασθενούς λέγεται πρόγνωση.

Δικέφαλος βραχιόνιος

Μυς που λυγίζει τον αγκώνα. Ο δικέφαλος συνδέει την ωμοπλάτη με την κερκίδα, ένα από τα οστά του αντιβραχίου (του πήχυ). Όταν συστέλλεται, το άνω άκρο διπλώνεται (κάμπτεται) στον αγκώνα. Όπως δείχνει η ονομασία του, ο μυς χωρίζεται σε δύο μέρη κοντά στο άκρο του που βρίσκεται προς τον κορμό. Οι αθλητές που θέλουν να επιδεικνύουν τους μυς τους, συχνά κάμπτουν τους δικέφαλους, γιατί ο δικέφαλος φουσκώνει ευδιάκριτα όταν συστέλλεται.

Διόφθαλμη όραση

Όραση και με τα δύο μάτια. Καθένα από τα δύο μάτια βλέπει από μια ελαφρά διαφορετική γωνία. Ο εγκέφαλος συγκρίνει τα σήματα από τα δύο μάτια και εκτιμά την απόσταση του αντικειμένου. Φυσιολογικά και τα δύο μάτια κοιτούν ακριβώς προς την ίδια κατεύθυνση και έτσι τα οπτικά τους πεδία συγχωνεύονται. Σε όσους πάσχουν από στραβισμό (αλληθώρισμα), τα μάτια στοχεύουν σε διαφορετικές κατευθύνσεις. Όταν συμβαίνει αυτό, συχνά ο εγκέφαλος αναγκάζεται να αγνοήσει τα σήματα από το ένα μάτι..

Δρεπανοκυτταρική αναιμία

Αίτιο: Κληρονομική διαταραχή. Προκαλείται από ένα ελαττωματικό γονίδιο που παράγει παθολογική αιμοσφαιρίνη. Εκδηλώσεις: Τα ερυθρά αιμοσφαίρια αποκτούν δρεπανωτό σχήμα, που μειώνει την ικανότητα τους να μεταφέρουν οξυγόνο μέσα στο σώμα. Η ασθένεια προκαλεί αδυναμία (κάματο) και βλάβες στα εσωτερικά όργανα. Προκαλεί επώδυνες κρίσεις που γίνονται από αποφράξεις στη μικροκυκλοφορία(δρεπάνωση – θρόμβωση), που έχουν σαν αποτέλεσμα την ισχαιμία ή και νέκρωση, σε αρρώστους με αιμοσφαιρίνη 8 (ΗbS). Η αναλογία των ομοζυγωτών στους μαύρους είναι 1-2/1000

Δυσμηνόρροια

Καλείται η επώδυνος έμμηνος ρύση. Μπορεί να οφείλεται σε φλεγμονές των γεννητικών οργάνων, σε ορμονικές ανωμαλίες, σε ανωμαλίες των γεννητικών οργάνων και σε αλλεργικά και ψυχονευρωτικά αίτια. Χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση της διάφορα σπασμολυτικά, ορμονικά και παυσίπονα φάρμακα. Μερικές φορές η γονατοαγκωνιαία θέση ανακουφίζει την άρρωστη (όταν η δυσμυνόρροια οφείλεται σε οπίσθια κάμψη της μήτρας)

Δύσπνοια

Η αίσθηση της δυσκολίας στην αναπνοή, που έχει σαν αποτέλεσμα την ελάττωση στο βάθος των αναπνευστικών κινήσεων, δηλαδή επιπόλαιες αναπνοές

Δωδεκαδάκτυλο

Η πρώτη μοίρα του λεπτού εντέρου. Το δωδεκαδάκτυλο είναι ένας σωλήνας σε σχήμα πετάλου με μήκος περίπου 25 cm. Δέχεται χυμό από το στόμαχο, πεπτικά υγρά από το πάγκρεας και χολή από τη χοληδόχο κύστη. Επίσης εκκρίνει και δικά του πεπτικά ένζυμα. Ο βλεννογόνος του δωδεκαδάκτυλου έχει πλατιές λάχνες καλυμμένες με αλκαλική βλέννα η οποία τον προστατεύει από τα οξέα και τα ένζυμα.

E

Εγκεφαλικό επεισόδιο

Οξεία εγκεφαλική ανεπάρκεια, που είναι αποτέλεσμα μεταβολής της αγγειακής παροχής στον εγκεφαλικό ιστό. Η ανεπάρκεια παρατηρείται μετά λίγα δευτερόλεπτα, λίγα λεπτά, λίγες ώρες, ή και (σπάνια) λίγες μέρες. Αυτή η χρονική διάρκεια είναι που καθορίζει και τον τύπο της αγγειακής βλάβης

Εγκεφαλονωτιαίο υγρό

Υγρό που τρέφει και προστατεύει το νωτιαίο μυελό και τον εγκέφαλο. Ολόκληρο το κεντρικό νευρικό σύστημα πλέει μέσα σε ένα στρώμα διαυγούς εγκεφαλονωτιαίου υγρού (ΕΝΥ). Το υγρό αυτό έχει δύο λειτουργίες. Ενεργεί ως αποσοβητής κραδασμών προστατεύοντας, το νωτιαίο μυελό και τον εγκέφαλο από ξαφνικά χτυπήματα. Επίσης, διανέμει στο νευρικό ιστό θρεπτικές ουσίες από το αίμα και απομακρύνει άχρηστα συστατικά. Στο κεντρικό νευρικό σύστημα ενός ενηλίκου, υπάρχει περίπου ένα γεμάτο φλιτζάνι ΕΝΥ. Το ΕΝΥ ρέει διαρκώς γύρω από το νωτιαίο μυελό και τον εγκέφαλο σε μια κοιλότητα που λέγεται υπαραχνοειδής χώρος. Επίσης ρέει στο εσωτερικό του νωτιαίου μυελού σε ένα στενό κανάλι, τον κεντρικό σωλήνα.

Ειλεός

Η τελευταία μοίρα του λεπτού εντέρου. Ο ειλεός έχει μήκος περίπου 4 m. Παρουσιάζει πολλές αναδιπλώσεις και επενδύεται εσωτερικά από δακτυλιοειδείς λάχνες. Ο ειλεός δεν παίζει σημαντικό ρόλο στην πέψη αυτή καθεαυτή. Η κύρια λειτουργία του είναι η απορρόφηση θρεπτικών ουσιών από τις τροφές που έχουν ήδη πεπτεί στο στόμαχο, στο δωδεκαδάκτυλο και τη νήστιδα. Ο ειλεός τελειώνει στην ειλεοτυφλική βαλβίδα, που τον συνδέει με το τυφλό.o.

Εισρόφηση

Η είσοδος τροφής, και γενικά κάθε ξένου σώματος στην αναπνευστική οδό, με αποτέλεσμα τη μερική ή ολική απόφραξη της.

Εκζεμα (δερματίτιδα)

Αίτιο: Σοβαροί ερεθισμοί, μερικές φορές αλλεργικής φύσης, από επαφή με χημικές ουσίες και από δράση γονιδίων. Εκδηλώσεις: Φλεγμονή του δέρματος που συχνά προκαλεί έλκη και περιοχές ξηρού, παχυμένου δέρματος. Συνήθως υπάρχει ενοχλητικός κνησμός (φαγούρα).

Έλκος δωδεκαδακτύλου

Ένα εξελκωμένο τμήμα του τοιχώματος του δωδεκαδακτύλου. Ο πιο συνηθισμένος τύπος πεπτικού έλκους.

Έλκος πεπτικό

Διαβρωτική βλάβη του βλεννογόνου ή και του υποβλεννογόνου και -σε βαριά περίπτωση- ολόκληρου του πάχους του τοιχώματος του στομάχου ή του δωδεκαδακτύλου. Ανάλογα με τη θέση που εμφανίζονται, τα πεπτικά έλκη διακρίνονται σε γαστρικά (του στομάχου) και δωδεκαδακτυλικά.

Εμβολή

Διακοπή της ροής αίματος σε ένα αιμοφόρο αγγείο που προκαλείται από απόφραξη από ένα έμβολο. Μερικές φορές, ένα μέρος ή ολόκληρος ο θρόμβος μέσα σε ένα αιμοφόρο αγγείο αποκολλάται και μεταφέρεται στο αίμα, ώσπου να εγκατασταθεί κάπου αλλού. Ο μετακινούμενος θρόμβος ονομάζεται έμβολο. Αλλες ύλες μπορούν επίσης να προκαλέσουν απόφραξη σε ένα αιμοφόρο αγγείο, περιλαμβανομένων των θραυσμάτων των αθηρωματικών πλακών, των κρυστάλλων της χοληστερόλης και του λίπους από το μυελό σπασμένων οστών. Εμβολές συμβαίνουν σε οποιοδήποτε σημείο του κυκλοφορικού συστήματος. Όμως, η πιο συχνή εντόπισή τους είναι οι διχασμοί των αρτηριών, όπου παρατηρείται απότομη στένωση του αυλού της αρτηρίας μέσα στην οποία ταξιδεύει το έμβολο και το αποτέλεσμα είναι η απόφραξη του ενός ή και των δύο αρτηριακών κλάδων.

Εμετός

Εμετός είναι η ακούσια βίαιη απόρριψη του περιεχομένου του στομάχου μέσω του οισοφάγου και του στόματος. Ο εμετός είναι συνημμένο σύμπτωμα, που συνοδεύει πολλά μικρά στομαχικά προβλήματα, και δεν συνιστά σημάδι σοβαρής ασθένειας. εκτός αν επαναλαμβάνεται, είναι παρατεταμένος, συνοδεύεται από έντονο πόνο ή περιέχει αίμα. Εμετός μπορεί να προκληθεί από υψηλά επίπεδα ορισμένων ουσιών στο αίμα (όπως ορμόνες στη διάρκεια της εγκυμοσύνης και μερικά δηλητήρια, βακτηριδιακές τοξίνες και φάρμακα) ή από αυξημένη πίεση μέσα στο κρανίο από συγκέντρωση υγρών στον εγκέφαλο, που προκαλείται από όγκο ή φλεγμονή. Μπορεί επίσης να συνοδεύει διαταραχές του κέντρου ισορροπίας στο έσω ους. Μια συνηθισμένη αιτία εμετού είναι η λοίμωξη. Η κακή απορρόφηση θρεπτικών ουσιών από την τροφή, η ναυτία από ταξίδι, τα ψυχολογικά προβλήματα και ορισμένες σοβαρές ιατρικές διαταραχές μπορούν επίσης να προκαλέσουν εμετό. Μια πάχυνση των μυών στην έξοδο του στομάχου, που είναι γνωστή ως συγγενής (υπάρχουσα από τη γέννηση) υπερτροφική πυλωρική στένωση, για παράδειγμα, μπορεί να προκαλέσει μια απόφραξη, η οποία επιφέρει ρουκετοειδή εμετό. Όταν ένα παιδί παρουσιάζει αυτού του είδους τον εμετό, το περιεχόμενο του στομάχου μπορεί να εκτοξευθεί σε μεγάλη απόσταση. Οι γιατροί πρέπει να κάνουν εγχείρηση για να αποκαταστήσουν τη συγγενή υπερτροφική πυλωρική στένωση. Καλέστε αμέσως το γιατρό σας, αν ο εμετός του παιδιού σας εκτοξεύεται, έχει αίμα ή διαρκεί περισσότερο από έξι ώρες. Πικρός, πράσινος εμετός προκαλείται από την επιστροφή της χολής από το δωδεκαδάκτυλο στο στομάχι. Αν ο εμετός είναι κόκκινος, μαύρος ή μοιάζει με σπόρους καφέ, δείχνει την παρουσία φρέσκου αίματος ή μερικά χωνεμένου αίματος που μπορεί να προέρχεται από αιμορραγία στον επάνω γαστρεντερικό σωλήνα. Ασυνήθιστα δύσοσμος εμετός μπορεί να είναι ένδειξη αναρρόφησης εντερικού περιεχομένου (κοπρανώδης εμετός). Η κατάσταση αυτή μπορεί να είναι αποτέλεσμα ενός αφύσικου διαύλου ανάμεσα στα τοιχώματα του εντέρου και το στομάχι ή απόφραξης του εντέρου, που σπρώχνει την τροφή πίσω προς το στομάχι και τον οισοφάγο.

Έμφραγμα

Η νέκρωση ιστού που προκαλείται από ανεπαρκή τροφοδοσία με αίμα.

Έμφραγμα του μυοκαρδίου

Ένα καρδιακό επεισόδιο επέρχεται, όταν κάποια περιοχή του μυοκαρδίου αποστερείται της παροχής του αίματος ώστε είναι αδύνατον να επιζήσει. Αυτό λέγεται αλλιώς έμφραγμα του μυοκαρδίου (έμφραγμα είναι η σφηνοειδής περιοχή του νεκρωμένου ιστού, λόγω αποφράξεως της τροφοδοτούσης αρτηρίας). Τα καρδιακά επεισόδια έχουν την τάση να επέρχονται έπειτα από μικρή ή και καμία άλλη προειδοποίηση, εκτός από ένα αίσθημα γενικής καταβολής. Αντίθετα από ό,τι συμβαίνει με τη στηθάγχη, το καρδιακό επεισόδιο δεν επέρχεται κατά τη διάρκεια σωματικής κόπωσης, αν και δεν είναι ασύνηθες το φαινόμενο να αρχίσει αμέσως μετά. Αυτό μάλλον οφείλεται στο γεγονός ότι οι θρόμβοι αίματος -αιτία του εμφράγματος- έχουν την τάση να σχηματίζονται όταν η ροή του αίματος εκτός της αρτηρίας είναι νωθρή.

Ενδοαορτική αντλία-μπαλόνι

Μια συσκευή που εισάγεται στην αορτή για να παρέχει προσωρινή βοήθεια σε μια ανεπαρκώς λειτουργούσα καρδιά, φουσκώνοντας ανάμεσα στις συσπάσεις του καρδιακού μυός για να βοηθήσει την κυκλοφορία του αίματος.

Ενδοσκόπηση

Μέθοδος εξέτασης που επιτρέπει την άμεση θέση του προς εξέταση οργάνου με τη χρήση του ενδοσκοπίου που εισάγεται και κατευθύνεται από το γιατρό στην προς εξέταση περιοχή, δίνοντάς του τη δυνατότητα να βλέπει το εσωτερικό των οργάνων σε μια οθόνη και να καταγράφει όλη την εξέταση.

Ενδοφλέβια πυελογραφία

Μια διαδικασία ακτινογραφίας για να δούμε τα νεφρά και τους ουρητήρες, αφού εγχυθεί σκιαγραφικό στο αίμα.

Εντερικό μπαϊπάς (παρακαμπτήριος)

Μια εγχείρηση κατά την οποία μια έλικα κοντά στην αρχή του λεπτού εντέρου ενώνεται με μια έλικα κοντά στο τέλος του για να περιοριστεί η απορρόφηση τροφών σε περιπτώσεις βαριάς παχυσαρκίας. Η διαδικασία σπάνια γίνεται, λόγω σοβαρών παρενεργειών.

Εξάρθρωση

Μετακίνηση ενός οστού έξω από τη φυσιολογική του θέση μέσα στην άρθρωση. Όταν μια άρθρωση εξαρθρώνεται, τα οστά στρίβουν τόσο δυνατά που τραβιούνται έξω από την κανονική τους θέση. Η άρθρωση δεν μπορεί να λειτουργήσει και απαιτείται ειδική θεραπευτική αγωγή για να επανέλθουν τα οστά στη φυσιολογική τους θέση. Η εξάρθρωση είναι συχνή στον ώμο και τις αρθρώσεις των δαχτύλων του χεριού.

Εξέταση του αμφιβληστροειδούς

Σε αυτή την εξέταση ενδέχεται να χρειαστεί η εξουδετέρωση της καμπύλης του κερατοειδούς χιτώνα, με τη βοήθεια ενός φακού επαφής. Ο οφθαλμίατρος ρίχνει τότε μια σταγόνα υγρού τοπικού αναισθητικού στον κάθε κερατοειδή, προτού τοποθετήσει το φακό επαφής, ώστε τα μάτια να μην αισθάνονται. Η μεγάλη μεγέθυνση βοηθά στην αναγνώριση πολλών μεταβολών του αμφιβληστροειδούς, οι οποίες ενδέχεται να σημαίνουν ασθένεια. Ακόμη, ο γιατρός μπορεί να δει τυχόν μικροανωμαλίες των αιμοφόρων αγγείων του αμφιβληστροειδούς και των στρωμάτων των νευρικών ινών, καθώς και τις όποιες μικρές τρύπες έχει ο αμφιβληστροειδής χιτώνας.

Επιληπτικοί σπασμοί

Παροξυσμική μαζική εκφόρτιση νευρώνων, που καταλήγουν σε γενικευ­μένες ή εστιακές εκδηλώσεις. Το Status Epilepticus μπορεί να είναι είτε συνεχιζόμενη σπαστική δραστηριότητα (συνήθως με εστιακές εκδηλώσεις), είτε επαναλαμβανόμενα επεισόδια γενικευμένων σπασμών, χωρίς να παρεμβάλλεται μεταξύ τους κατάσταση πλήρους εγρήγορσης

Επινεφρίνη

Μια ορμόνη που παράγεται από τα επινεφρίδια. Λέγεται επίσης και αδρεναλίνη. Αυξάνει τον αριθμό χτύπων της καρδιάς και τη ροή του αίματος, βελτιώνει την αναπνοή και βοηθά το σώμα να αντιμετωπίσει τις απαιτήσεις της άσκησης.

Επιπεφυκίτιδα

Η επιπεφυκίτιδα είναι μια φλεγμονή του επιπεφυκότος, της διάφανης μεμβράνης που καλύπτει το μάτι. Το μάτι κοκκινίζει και μπορεί να δακρύζει ή να βγάζει ένα κίτρινο έκκριμα. Η επιπεφυκίτιδα έχει πολλές αιτίες, όπως αλλεργία (συνήθως από γύρη ή καλλυντικά), ζέστη, χημικούς ερεθισμούς, ραδιενέργεια και αδυναμία κλεισίματος του ματιού. Η σχετική θεραπεία εξαρτάται από το είδος της υποκείμενης αιτίας.

Εσωφορία (συγκλίνων στραβισμός)

Ένας τύπος στραβισμού, κατά τον οποίο μόνο το ένα μάτι έχει κατεύθυνση προς τα μέσα.

Z

Ζάλη και ίλιγγος

Ένας άρρωστος μπορεί να χρησιμοποιήσει τον όρο «ζάλη» για να περιγράψει μια σειρά συμπτωμάτων, που το καθένα τους μπορεί να έχει μια διαφορετική αιτία. Είναι πολύ χρήσιμο να ζητηθεί από τον άρρωστο η περιγραφή του ενοχλήματος, με σκοπό το διαχωρισμό του πραγματικού ιλίγγου από παρόμοια συμπτώματα. Στον πραγματικό ίλιγγο τα αντικείμενα περιστρέφονται περί τον πάσχοντα.

Ζεύγος βάσης

Ζευγάρι συνδεδεμένων βάσεων νουκλεοτιδίων, το οποίο σχηματίζει μία «σειρά» στη δομή του DΝΑ, που μοιάζει με ανεμόσκαλα.

Ζωονοσία

Οποιαδήποτε λοιμώδης ή παρασιτική νόσος των ζώων που μπορεί να μεταδοθεί στους ανθρώπους.

Ζωτική χωρητικότητα

Η ποσότητα του αέρα που μετακινείται στη βαθιά αναπνοή. Σε συνθήκες έντονης άσκησης, αναπνέουμε πολύ πιο βαθιά απ’ ό,τι συνήθως. Οι πνεύμονες μας εκπτύσσονται περισσότερο όταν εισπνέουμε και επίσης συστέλλονται περισσότερο όταν εκπνέουμε. Η ζωτική χωρητικότητα είναι ένα μέτρο της συνολικής ποσότητας αέρα που μετακινείται σε αυτές τις συνθήκες. Στους περισσότερους ανθρώπους, είναι περίπου 10 φορές μεγαλύτερη από τον αναπνεόμενο όγκο.

Η

Ηλεκτροκαρδιογράφημα

Η γραφική καταγραφή της ηλεκτρικής δραστηριότητας της καρδιάς (δηλαδή του ηλεκτρικού ρεύματος) που παράγεται στο φλεβοκόμβο και μεταφέρεται δια μέσου του νευρικού συστήματος που διαθέτει η καρδιά στις κοιλίες

Ηλεκτροπληξία

Η διοχέτευση ηλεκτρικού ρεύματος στον ανθρώπινο οργανισμό

Ημικρανία

Αίτιο: Αβέβαια τα αίτια. Μπορεί να είναι κληρονομική, όμως συχνά πυροδοτείται από συγκεκριμένα είδη τροφών και από περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως δυνατά φώτα και θόρυβοι. Εκδηλώσεις: Σοβαρή κεφαλαλγία, που συχνά συνοδεύεται από εμετούς και φωτοφοβία.

Ηπατική αρτηρία

Η αρτηρία που αιματώνει το ήπαρ. Η ηπατική αρτηρία τροφοδοτεί το ήπαρ (συκώτι) με οξυγονωμένο αίμα από την καρδιά, ενώ η πυλαία φλέβα τροφοδοτεί το ήπαρ με αίμα πλούσιο σε θρεπτικές ουσίες από το πεπτικό σύστημα. Μαζί τα δύο αγγεία απαρτίζουν την ηπατική κυκλοφορία.

Ηπατίτιδα

Αίτιο: Ιός (πολλά είδη). Μετάδοση: Η ηπατίτιδα Α μεταδίδεται με μολυσμένη τροφή και νερό ή με τη φυσική επαφή. Η ηπατίτιδα Β, καθώς και η C μεταδίδονται με μολυσμένο αίμα και με τη σεξουαλική επαφή. Εκδηλώσεις: Περιλαμβάνουν φλεγμονή του ήπατος. Αυτή μπορεί να προκαλέσει ίκτερο (κιτρίνισμα του δέρματος και των ματιών) και μερικές φορές σοβαρή ηπατοπάθεια έως και κίρρωση.

Θ

Θερμοπληξία

Η θερμοπληξία είναι μία οξεία επείγουσα ιατρική κατάσταση και η πιο σοβαρή από τις τρεις καταστάσεις που σχετίζονται με αυξημένη θερμοκρασία. Οι κράμπες από αύξηση της θερμοκρασίας είναι μυϊκές κράμπες, που συνοδεύουν την απώλεια αλάτων. Η θερμική εξάντληση είναι μια προδευτική, συχνά ξαφνική κούραση, ατονία και αδυναμία για εργασία, που συνοδεύεται από έντονη κεφαλαλγία, εμετούς, ταχυκαρδία και υπόταση. Συνοδεύεται γενικά από απώλεια νερού και υποογκαιμία. Η θερμοπληξία είναι μια επικίνδυνη για τη ζωή κατάσταση, με θνητότητα 17-70 %. Χαρακτηρίζεται από τρία κύρια σημεία: υπερπυρεξία (θερμοκρασία από το ορθό = 41 – 43° C). Ζεστό ξερό δέρμα (μπορεί να είναι ρόδινο ή σταχτί ανάλογα με την κατάσταση της κυκλοφορίας). Βαριές διαταραχές από το κεντρικό νευρικό σύστημα

Θλάσεις

Θλάση είναι η κάκωση που δε συνοδεύεται από ανοιχτό τραύμα. Η θλάση εκδηλώνεται με τοπικό πόνο, εκχυμώσεις και αιματώματα

Θρομβοφλεβίτιδα

Είναι η δημιουργία θρόμβων στο φλεβικό σύστημα, που συνοδεύεται από πρωτοπαθή ή δευτεροπαθή φλεγμονώδη αντίδραση

Θρόμβωση

Ο σχηματισμός θρόμβου μέσα σε ένα αιμοφόρο αγγείο. Φυσιολογικά, το αίμα δεν πήζει μέσα στα αιμοφόρα αγγεία. Όμως, σε περιπτώσεις που κάποιο αιμοφόρο αγγείο προσβληθεί από λοίμωξη ή αλλοιωθεί από εναπόθεση λίπους, μπορεί να πάθει θρόμβωση. Η θρόμβωση μπορεί να είναι επικίνδυνη, γιατί ο θρόμβος μερικές φορές ξεκολλάει και κινείται μέσα στο σώμα με την αιματική ροή. Αν κολλήσει πάλι σε ένα άλλο αιμοφόρο αγγείο, μπορεί να εμποδίσει την αιματική τροφοδοσία κάποιου σημαντικού οργάνου. Αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο είναι μία διαταραχή που συχνά προκαλείται από ένα θρόμβο. Συνήθως αφορά τη μια πλευρά του εγκεφάλου, εμποδίζοντας το μέρος του σώματος που ελέγχεται από αυτή να λειτουργήσει ομαλά.

Θύμος αδένας

Όργανο που παράγει ορμόνες και κύτταρα τα οποία χρησιμεύουν στην αντιμετώπιση των λοιμώξεων. Ο θύμος είναι ένας αδένας που βρίσκεται κάτω από το ανώτερο μέρος του στέρνου. Στα μικρά παιδιά είναι πολύ μεγάλος, όμως στους ενηλίκους είναι συγκριτικά μικρότερος. Ο θύμος συμμετέχει σε δύο συστήματα του σώματος. Ως μέρος του λεμφικού συστήματος, συμβάλλει στην παραγωγή Τ- λεμφοκυττάρων που δρουν κατά των λοιμώξεων. Ως μέρος του ενδοκρινικού συστήματος παράγει ορμόνες που ενεργοποιούν την ωρίμανση των Τ-λεμφοκυττάρων.

Θυρεοειδής αδένας

Αδένας που ελέγχει το ρυθμό του μεταβολισμού και τα επίπεδα ασβεστίου στο σώμα. Ο θυρεοειδής αδένας βρίσκεται στο μπροστινό μέρος του τραχήλου (λαιμού), ακριβώς κάτω από το λάρυγγα. Παράγει δύο ορμόνες – τη θυροξίνη και την καλσιτονίνη. Η θυροξίνη περιέχει ιώδιο και είναι το «γκάζι» του οργανισμού. Επιταχύνει το ρυθμό του μεταβολισμού του σώματος, κάνει τα κύτταρα να διαιρούνται πιο γρήγορα, προάγει τη λειτουργία του νευρικού συστήματος και αυξάνει την καρδιακή συχνότητα και την πίεση του αίματος. Η καλσιτονίνη επιβραδύνει το ρυθμό διάσπασης των οστών (μειώνει τη δραστηριότητα των οστεοκλαστών). Η διαδικασία αυτή έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της συγκέντρωσης του διαλυμένου ασβεστίου στο αίμα.

Θωρακικοί οπισθοσπονδυλικοί μύες

Μύες που συμβάλλουν στη στήριξη της πλάτης κατά την όρθια στάση. Αν κυρτώσουμε την πλάτη μας προς τα πίσω μπορεί να αισθανθούμε μια ομάδα οπισθοσπονδυλικών (ή ιδίως ραχιαίων) μυών να διατρέχουν προς τα κάτω σε κάθε πλευρά της σπονδυλικής στήλης. Οι μύες αυτοί προσφύονται στους σπονδύλους και συμβάλλουν στην όρθια στάση του σώματος. Συνδέονται κυρίως με τις ακανθώδεις αποφύσεις των θωρακικών σπονδύλων στο άνω μέρος της πλάτης. Αλλοι οπισθοσπονδυλικοί μύες συνδέουν μεταξύ τους διάφορες περιοχές της σπονδυλικής στήλης, ενώ μερικοί συνδέουν γειτονικούς σπονδύλους, επιτρέποντας έτσι τη στρέψη της σπονδυλικής στήλης.

Θωρακικός σπόνδυλος

Σπόνδυλος πίσω από τις πλευρές. Οι 12 θωρακικοί σπόνδυλοι απαρτίζουν το κεντρικό μέρος της σπονδυλικής στήλης, όπου υπάρχει ένα κύρτωμα (θωρακικό κύρτωμα) προς τα πίσω. Οι σπόνδυλοι αυτοί αρθρώνονται με τις πλευρές.

Ι

Ιγμορίτιδα

Φλεγμονή των παραρρίνιων κόλπων (ιγμορείων, ηθμοειδών κυψελών, σφηνοειδούς κόλπου, μετωπιαίων κόλπων

Ιδρωτοποιός αδένας

Αδένας του δέρματος με σπειροειδές σχήμα που παράγει ιδρώτα. Οι ιδρωτοποιοί αδένες βρίσκονται στο χόριο. Καθένας από αυτούς εκβάλλει σε ένα μικρό επιφανειακό εντύπωμα, μέσω του απεκκριτικού πόρου» του αδένα. Όταν το σώμα υπερθερμαίνεται, οι αδένες παράγουν ένα αλατώδες υγρό, που λέγεται ιδρώτας. Ο ιδρώτας ρέει πάνω στο δέρμα και εξατμίζεται. Καθώς μεταβάλλεται σε αέριο, απορροφά θερμότητα από την αιματική ροή κάτω από την επιφάνεια του δέρματος και έτσι το σώμα ψυχραίνεται. Η διαδικασία παραγωγής ιδρώτα ονομάζεται εφίδρωση.

Ιερό οστό

Οστό με τριγωνικό σχήμα που βρίσκεται στο κάτω μέρος της ράχης. Το ιερό οστό απαρτίζεται από τους πέντε ιερούς σπονδύλους. Αυτοί κατά τη γέννηση είναι ξεχωριστά οστά, έως το 20ό έτος της ηλικίας όμως έχουν ενωθεί σε ένα συμπαγές οστό. Το ιερό οστό παρουσιάζει κύρτωμα προς τα πίσω και αποτελεί περιοχή σύνδεσης του σκελετού του κορμού με τα οστά της λεκάνης .

Ιλαρά

Αίτιο: Ιός (παραμυξοΐός). Μετάδοση: Μεταδίδεται πολύ εύκολα με σταγονίδια. Εκδηλώσεις: Προκαλεί δερματικά εξανθήματα και πυρετό. Πολύ διαδεδομένη νόσος που προσβάλλει συνήθως τα παιδιά, όμως προλαμβάνεται με εμβολιασμό.

Ιλιγγος

Μία ψευδής αίσθηση κίνησης ή περιστροφής του αρρώστου ή του περιβάλλοντος του. Η παρουσία του σημαίνει διαταραχή της αιθουσαίας λειτουργίας κεντρικά (π.χ. νευρίνωμα του ακουστικού) πόρου

Ινσουλίνη

Ορμόνη που μειώνει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα. Η ινσουλίνη είναι μια πρωτεΐνη που παράγεται από το πάγκρεας. Απελευθερώνεται όταν το επίπεδο σακχάρου στο αίμα ανεβαίνει και το μειώνει με δύο τρόπους. Καταρχήν, ωθεί τα κύτταρα να προσλάβουν γλυκόζη. Δεύτερον, ωθεί το συκώτι να αποθηκεύσει γλυκόζη σε μορφή γλυκογόνου. Η ινσουλίνη και η γλυκαγόνη σχηματίζουν ένα σύστημα αρνητικής παλίνδρομης ρύθμισης που διατηρεί τα επίπεδα γλυκόζης μέσα σε καθορισμένα όρια. Σε ανθρώπους που πάσχουν από διαβήτη αυτό το σύστημα δε λειτουργεί ομαλά και οι ασθενείς αυτοί χρειάζονται καθημερινά ενέσεις ινσουλίνης για να διατηρούν τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα τους σε ασφαλή όρια.

Ινώδης χόνδρος

Είδος χόνδρου που περιέχει μεγάλη ποσότητα κολλαγόνου. Ο ινώδης χόνδρος ενεργεί σαν απορροφητήρας κραδασμών. Βρίσκεται στους μεσοσπονδύλιους δίσκους, στα γόνατα και τους καρπούς.

Ισχιακό νεύρο

Νεύρο που ελέγχει μυς του κάτω άκρου. Το ισχιακό νεύρο εκφύεται από το ιερό πλέγμα και είναι το μεγαλύτερο του σώματος. Ξεκινά στο κάτω άκρο του νωτιαίου μυελού και πορεύεται στο πίσω μέρος του μηρού πριν διαιρεθεί πάνω και πίσω από το γόνατο σε δύο κλάδους. Ο ένας κλάδος, το κνημιαίο νεύρο, πορεύεται στην οπίσθια επιφάνεια της κνήμης. Ο άλλος κλάδος, το κοινό περονιαίο νεύρο, χωρίζεται σε δύο κλάδους, το επιπολής και το εν τω βάθει περονιαίο νεύρο, που πορεύονται στην πρόσθια επιφάνεια της κνήμης. Το ισχιακό νεύρο νευρώνει πολλούς από τους μυς που χρησιμεύουν στη στάση και τη βάδιση.

Ισχιαλγία

Αίτιο: Πίεση των ριζών του ισχιακού νεύρου, συνήθως από πρόπτωση μεσοσπονδύλιου δίσκου. Εκδηλώσεις: Πόνος που επεκτείνεται στο πόδι προς τα κάτω, καθώς και μυϊκή αδυναμία.

K

Κακώσεις

Είναι οι βλάβες του οργανισμού, τοπικές ή γενικές, που δημιουργούνται από την επίδραση κάποιου εξωτερικού βλαπτικού παράγοντα

Καμπτήρες του άκρου ποδιού

Μύες της κνήμης που κάμπτουν προς τα κάτω το άκρο πόδι ή τα δάχτυλα. Όταν στεκόμαστε στις άκρες των δαχτύλων μας, οι μύες στο πίσω μέρος της κνήμης μας συσπώνται. Οι μύες αυτοί είναι οι καμπτήρες του άκρου ποδιού, που προκαλούν πελματιαία κάμψη (προς τα κάτω) του άκρου ποδιού και των δαχτύλων. Υπάρχουν εννέα τέτοιοι μύες στο οπίσθιο μέρος της κνήμης, διαταγμένοι σε δύο στρώματα. Οι μύες του επιπολής (επιφανειακού) στρώματος κάμπτουν το άκρο πόδι έλκοντας τη φτέρνα προς τα πάνω. Σε αυτούς ανήκει ο δικέφαλος γαστροκνήμιος μυς. Οι μύες του εν τω 6άθει στρώματος κάμπτουν τα δάχτυλα μέσω μακρών τενόντων. Σε αυτούς περιλαμβάνεται ο μακρός καμπτήρας του μεγάλου δαχτύλου και ο μακρός καμπτήρας των δαχτύλων.

Καμπτήρες του άκρου χεριού

Μύες που κάμπτουν τον καρπό ή τα δάχτυλα. Αν πιέσουμε γερά πάνω στο τραπέζι τις ράγες των δαχτύλων μας, θα ψηλαφίσουμε καμπτήρες μυς να συσπώνται στην κάτω πλευρά του πήχυ. Αυτοί οι έξι συνολικά μύες προσφύονται κοντά στον αγκώνα και έχουν μακριούς τένοντες που τους συνδέουν με περιοχές του άκρου χεριού. Οι τένοντες περνούν κάτω από έναν ισχυρό σύνδεσμο, τον εγκάρσιο σύνδεσμο του καρπού, που τους συγκρατεί στις θέσεις τους. Οι καμπτήρες μύες, εκτός από το μακρύ παλμικό, ονομάζονται ανάλογα με τη θέση, τη λειτουργία και το μέγεθος τους. Π.χ., ο επιπολής κοινός καμπτήρας των δαχτύλων είναι επιφανειακός μυς, που κάμπτει τα δάχτυλα. Σε αυτούς περιλαμβάνεται ο ωλένιος και ο κερκιδικός καμπτήρας μυς του καρπού.

Καρδιακή βαλβίδα

Βαλβίδα που αφήνει το αίμα να ρέει μόνο προς τη μία κατεύθυνση. Οι καρδιακές βαλβίδες εμποδίζουν το αίμα να ρέει προς τα πίσω. Χωρίς αυτές, το αίμα δε θα μπορούσε να κυκλοφορήσει, καθώς θα πήγαινε ταυτόχρονα και προς τις δύο κατευθύνσεις. Η καρδιά έχει δύο ομάδες βαλβίδων. Κάθε βαλβίδα έχει υμένες, που λέγονται γλωχίνες, και που ανοίγουν αφήνοντας το αίμα να ρέει προς τα εμπρός, όμως κλείνουν αυτόματα εμποδίζοντας το να ρέει προς τα πίσω. H τριγλώχινη και η διγλώχινη (ή μιτροειδής) βαλβίδα εμποδίζουν το αίμα να ρέει πίσω, από τις κοιλίες στους κόλπους. Η πνευμονική και η αορτική αμφιμηνοειδής βαλβίδα εμποδίζουν το αίμα να ρέει πίσω προς τις κοιλίες αφού έχει βγει από την καρδιά. Αν μια καρδιακή βαλβίδα δεν ανοίγει και δεν κλείνει όπως πρέπει, η ροή του αίματος μέσα από την καρδιά μειώνεται. Μια παθολογική βαλβίδα μπορεί σήμερα να αντικατασταθεί από ένα μηχανικό υποκατάστατο – μια τεχνητή βαλβίδα.

Καρωτίδα αρτηρία

Μία από τις κύριες αρτηρίες οι οποίες τροφοδοτούν την κεφαλή. Οι περισσότερες αρτηρίες βρίσκονται βαθιά μέσα στο σώμα, όπου οι μύες και τα οστά τις προστατεύουν από ενδεχόμενους τραυματισμούς. Όμως, οι καρωτίδες αρτηρίες (δύο κλάδοι σε κάθε πλευρά) βρίσκονται κοντά στην επιφάνεια του τραχήλου, δίπλα στην τραχεία. Τροφοδοτούν τον εγκέφαλο με οξυγόνο. Τραυματισμός των καρωτίδων μπορεί να προκαλέσει απώλεια συνείδησης λόγω μείωσης της αιματικής τροφοδοσίας του εγκεφάλου.

Καταβολισμός

Το μέρος του μεταβολισμού στο οποίο διασπώνται συστατικά. Με τις καταβολικές αντιδράσεις, σύνθετες οργανικές ενώσεις διασπώνται και σχηματίζονται απλούστερες ουσίες. Οι αντιδράσεις αυτές συνήθως απελευθερώνουν ενέργεια, την οποία το σώμα μπορεί να χρησιμοποιήσει στις αναβολικές αντιδράσεις. Μερικές καταβολικές αντιδράσεις προμηθεύουν συστατικά για τον σχηματισμό άλλων ουσιών. Καταβολικές αντιδράσεις είναι η διάσπαση της γλυκόζης (γλυκόλυση) που καταλήγει στην κυτταρική αναπνοή και η διάσπαση του αμύλου στη διάρκεια της πέψης.

Κατάγματα

Κάταγμα καλείται η λύση της συνέχειας του οστού. Τα κατάγματα διακρίνονται σε απλά (δεν συνοδεύονται από τραύμα), σε ρωγμώδη και σε ανοιχτά η επιπεπλεγμένα (συνυπάρχει και τραύμα, που επικοινωνεί με την εστία του κατάγματος). Το κάταγμα μπορεί να είναι αποτέλεσμα βίας (κακώσεως) ή αυτόματο (βλάβη του οστού από παθολογικές καταστάσεις, π.χ. μεταστάσεις καρκίνου). Το οστό συνήθως αυτοεπιδιορθώνεται, όμως απαιτείται η κατάλληλη θεραπευτική αγωγή ώστε να επανέλθει στο αρχικό του σχήμα. Οι σπασμένες επιφάνειες συνήθως πρέπει να ευθυγραμμιστούν και να συγκρατηθούν ακίνητες μέχρι να συμπληρωθεί η επούλωση. Υπάρχουν δύο κύρια είδη καταγμάτων. Το ανοικτό ή επιπλεγμένο κάταγμα, το σπασμένο οστό προβάλλει έξω από το δέρμα. Αντίθετα, αυτό δε συμβαίνει σε ένα απλό ή κλειστό κάταγμα.

Καταπληξία

Ξαφνική μείωση της ροής του αίματος. Οι άνθρωποι που τραυματίζονται σε ατυχήματα συχνά παρουσιάζουν κυκλοφορική καταπληξία (σοκ). Η κυκλοφορική καταπληξία (κυκλοφορικό σοκ) δεν έχει σχέση με την ψυχολογική κατάσταση, αλλά είναι μια έκπτωση της αιματικής τροφοδοσίας του σώματος. Στο σοκ, η πίεση του αίματος συχνά πέφτει σε χαμηλά επίπεδα και ο ασθενής μπορεί να παρουσιάσει απώλεια συνείδησης (να χάσει τις αισθήσεις του). Το σοκ μπορεί να αποβεί πολύ επικίνδυνο. Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει θέρμανση του σώματος, έλεγχο των αιμορραγιών που τυχόν υπάρχουν και μεταγγίσεις αίματος αν χρειάζεται.

Κερατοειδής

Διαφανές στρώμα στο μπροστινό μέρος του βολβού. Ο κερατοειδής προστατεύει το μπροστινό μέρος του ματιού και συμβάλλει στην εστίαση του φωτός. Καλύπτεται από μια μεμβράνη, τον επιπεφυκότα, που επίσης επενδύει το μπροστινό μέρος του σκληρού και την εσωτερική επιφάνεια των βλεφάρων. Ο επιπεφυκότος συνεχώς υγραίνεται από τα δάκρυα. Τα δάκρυα περιέχουν την ουσία λυσοζύμη, που καταπολεμά τα βακτήρια και εμποδίζει τις λοιμώξεις. Τα δάκρυα παράγονται από τους δακρυϊκούς αδένες. Αφού ξεπλύνουν το μάτι, αποχετεύονται στη ρινική κοιλότητα μέσα από το δακρυϊκό ασκό.

Κινητικός νευρώνας

Νευρώνας που ενεργοποιεί τη λειτουργία κάποιου οργάνου. Οι κινητικοί νευρώνες λέγονται και φυγόκεντροι νευρώνες (φυγόκεντρος είναι αυτός που απομακρύνει κάτι από το κέντρο). Αγουν νευρικά ερεθίσματα από το ΚΝΣ προς ανατομικές δομές όπως οι μύες και οι αδένες.

Κίτρινος πυρετός

Αίτιο: Ιός (τογκαΐός) Μετάδοση: Με τσιμπήματα κουνουπιών. Εκδηλώσεις: Προσβάλλει το λεμφικό σύστημα και πολλά εσωτερικά όργανα. Προκαλεί ηπατική βλάβη και ίκτερο — κιτρίνισμα του δέρματος και των ματιών. Είναι διαδεδομένη νόσος στις τροπικές περιοχές της Αμερικής και της Αφρικής, όμως προλαμβάνεται με εμβολιασμό.

Κοίλες φλέβες

Ζεύγος φλεβών που φέρνουν το αίμα στην καρδιά. Το αίμα επιστρέφει από το σώμα στην καρδιά με δύο μεγάλες φλέβες, που η διάμετρος τους φτάνει τα 2,5 cm. Η άνω κοίλη φλέβα συγκεντρώνει το αίμα από την κεφαλή, τον τράχηλο, τα άνω άκρα και το πάνω μέρος του κορμού, ενώ η κάτω κοίλη φλέβα συγκεντρώνει το αίμα από το υπόλοιπο σώμα. Και οι δύο αυτές φλέβες εκβάλλουν στο δεξιό κόλπο της καρδιάς.

Κοιλιοκάκη

Αίτιο: Αλλεργική αντίδραση στη γλουτένη, μια πρωτεΐνη που βρίσκεται στο σιτάρι και άλλα δημητριακά. Εκδηλώσεις: Βλάβες στο βλεννογόνο του λεπτού εντέρου, που οδηγούν σε απίσχνανση και καταβολή. θεραπεύεται με διατροφή η οποία δεν περιλαμβάνει γλουτένη.

Κόκκυγας

Ομάδα μικρών οστών ακριβώς στο κάτω άκρο της σπονδυλικής στήλης. Ο κόκκυγας βρίσκεται στη βάση της σπονδυλικής στήλης και αποτελείται από τέσσερις μικρούς κοκκυγικούς σπονδύλους. Αυτοί συνοστεώνονται μεταξύ τους νωρίς στην ενήλικη ζωή

Κοκκύτης

Αίτιο: Βακτήριο (αιμόφιλος ή μπορντετέλλα του κοκκύτη). Μετάδοση: Με σταγονίδια. Εκδηλώσεις: Προκαλεί φλεγμονή της τραχείας και των βρόγχων και σοβαρό βήχα. Προσβάλλει κυρίως τα παιδιά και προλαμβάνεται με εμβολιασμό.

Κολίτις σπαστική

(Ευερέθιστο έντερο) Παρατηρείται σε ψυχονευρωτικά άτομα και εκδηλώνεται απότομα με κοιλιακούς πόνους, λόγω σπασμού ή διατάσεως του παχέος εντέρου, διάρροια και πολλές φορές εναλλάσσεται με δυσκοιλιότητα, διάταση της κοιλιάς, μετεωρισμό. Οφείλεται σε ψυχικές συγκινήσεις ιδιαίτερα στα νευρωτικά άτομα, στην κατάχρηση τροφών με άφθονη κυτταρίνη κ.λπ

Κολπίτιδα

Φλεγμονή του κόλπου

Κυστίτις

Φλεγμονή της ουροδόχου κύστεως ύστερα από λοίμωξη.

Κυψελιδικό μακροφάγο

Κύτταρο που φαγοκυτταρώνει σκόνη και άλλα σωματίδια που φτάνουν στους πνεύμονες. Με την αναπνοή, μέσα στην αναπνευστική οδό μπαίνει σκόνη, γύρη και άλλα σωματίδια. Το μεγαλύτερο μέρος από αυτά παγιδεύεται από τη βλέννα και τους κροσσούς, όμως τα πιο μικρά βρίσκουν το δρόμο ως τους πνεύμονες. Εκεί αντιμετωπίζονται από περιπλανώμενα φαγοκύτταρα που λέγονται κυψελιδικά μακροφάγα. Τα κύτταρα αυτά εγκολπώνουν τα σωματίδια και τα εμποδίζουν να φράξουν τις κυψελίδες και να επηρεάσουν την ανταλλαγή των αερίων.

START TYPING AND PRESS ENTER TO SEARCH