Ιατρική βιβλιοθήκη Λ-Π

Λ

Λαρυγγοσκόπιο

Όργανο που χρησιμοποιείται για την άμεση επισκόπηση (παρατήρηση) του λάρυγγα. Απαραίτητο για τη διασωλήνωση της τραχείας

Λεμφαγγείο

Αγγείο που μεταφέρει λέμφο. Τα λεμφαγγεία έχουν διαπερατά τοιχώματα, ώστε να μπορούν να αποχετεύουν υγρό από τα κύτταρα των γειτονικών ιστών. Το υγρό συλλέγεται από μικρά αγγεία που λέγονται λεμφικά τριχοειδή, ή στο λεπτό έντερο, χυλοφόρα. Κατόπιν το υγρό περνά σε μεγαλύτερα αγγεία που λέγονται λεμφικά στελέχη και τελικά στα δύο μεγαλύτερα λεμφαγγεία που λέγονται λεμφικοί πόροι: ο μείζων θωρακικός πόρος και ο ελάσσων (δεξιός) θωρακικός πόρος. Το μεγαλύτερο μέρος της λέμφου περνά από το μείζονα θωρακικό πόρο, που εκβάλλει σε μια φλέβα κοντά στην καρδιά. Το λεμφικό σύστημα, αντίθετα προς το κυκλοφορικό, δεν έχει αντλία. Η λέμφος προωθείται μέσα στα λεμφαγγεία όταν συσπώνται οι γειτονικοί μύες. Στα λεμφαγγεία υπάρχουν βαλβίδες που εμποδίζουν το υγρό να ρέει προς τα πίσω.

Λεμφικό σύστημα

Σύστημα σωλήνων μίας κατεύθυνσης που αποχετεύει το μεσοκυττάριο υγρό και εμποδίζει τις λοιμώξεις. Το λεμφικό σύστημα αποτελείται κυρίως από ένα δίκτυο σωλήνων, που απλώνονται σε όλο το σώμα και αποχετεύουν το πλεονάζον υγρό από τα διαστήματα ανάμεσα στα κύτταρα. Το λεμφικό σύστημα στέλνει το υγρό στην αιματική κυκλοφορία (με δύο πόρους), όμως δεν μπορεί να κάνει το αντίστροφο. Επίσης βοηθά το ανοσοποιητικό σύστημα να αντιμετωπίζει τις λοιμώξεις και μεταφέρει λίπη, που έχουν υποστεί πέψη, μακριά από τα έντερα..

Λευκή ουσία

Ιστός που αποτελείται κυρίως από νευράξονες. Η λευκή ουσία σχηματίζει το εξωτερικό μέρος του νωτιαίου μυελού. Αποτελείται κυρίως από νευράξονες και άγει (μεταφέρει) σήματα προς τα πάνω και προς τα κάτω μέσα στο νωτιαίο μυελό, καθώς και προς και από τον εγκέφαλο. Οι νευράξονες αυτοί περιβάλλονται από μυελίνη, στην οποία οφείλεται το άσπρο χρώμα της λευκής ουσίας.

Λευχαιμία

Αίτιο: Αβέβαια τα αίτια. Η νόσος εκδηλώνεται με γρήγορο πολλαπλασιασμό των λευκών αιμοσφαιρίων στο μυελό των οστών. Εκδηλώσεις: Η λευχαιμία είναι ένα είδος καρκίνου. Μειώνει την αντίσταση του σώματος κατά των λοιμώξεων και προκαλεί κόπωση και ερύθημα στο δέρμα. Συχνά προσβάλλει τα παιδιά.

Λοιμώδης μονοπυρήνωση

Αίτιο: Ιός (της ομάδας του έρπητα). Μετάδοση: Αβέβαιος ο τρόπος μετάδοσης, πιθανόν με το σάλιο. Εκδηλώσεις: Διόγκωση λεμφαδένων, πυρετός, αμυγδαλίτιδα, κεφαλαλγία, ίκτερος λήθαργος, που μπορεί να διαρκέσουν αρκετές βδομάδες.

Λοίμωξη

Η ανάπτυξη παθογόνων οργανισμών πάνω ή μέσα στο σώμα. Το ανθρώπινο σώμα αποτελεί ιδανικό περιβάλλον για πολλούς μικροοργανισμούς. Αν κάποιος μικροοργανισμός καταφέρει να διασπάσει την άμυνα του σώματος, μπορεί να αναπτυχθεί και να αρχίσει να αναπαράγεται πολύ γρήγορα μέσα στο σώμα. Το αποτέλεσμα είναι μια λοίμωξη. Αν δεν υποχωρήσει γρήγορα, η λοίμωξη μπορεί να προκαλέσει λοιμώδες νόσημα.

Λυσόσωμα

Αποθήκη πεπτικών χημικών ουσιών. Το λυσόσωμα περιέχει ισχυρά ένζυμα που πέπτουν τη ζωντανή ύλη. Τα λυσοσώματα διαλύουν κατεστραμμένα οργανίδια και πέπτουν ξένα σώματα που έχουν ενσωματωθεί στο κύτταρο με τη φαγοκύτωση. Μερικές φορές τα λυσοσώματα καταστρέφουν το ίδιο το κύτταρο που τα περιβάλλει. Αυτό λέγεται αυτοπεψία ή αυτόλυση και είναι φαινόμενο συχνό στα πρώιμα στάδια της ανάπτυξης..

Μ

Μαζική αιμόπτυση

Αιμορραγία από τους πνεύμονες ή τους αεραγωγούς, μεγάλη σε όγκο, που απειλεί θάνατο από ασφυξία. Με την κατάλληλη θεραπεία, θάνατος από αιμόπτυση είναι πολύ σπάνιος, εκτός κι αν η αιμορραγία ξεπερνά τα 500 ml μέσα σε 6 -12 ώρες

Μακρύς προσαγωγός μυς

Μυς που έλκει το κάτω άκρο μπροστά από τη μέση γραμμή του σώματος. Ο μυς αυτός βρίσκεται στην έσω επιφάνεια του μηρού και συνδέει το έδαφος της πυέλου ΙΊ’Β με την κεντρική μοίρα του μηριαίου οστού. Όταν συστέλλεται, έλκει το πόδι προς τα μέσα. Τρεις άλλοι μύες συμβάλλουν σε αυτή την κίνηση – ο βραχύς προσαγωγός, ο μέγας προσαγωγός και ο κτενίτης.

Μείζων θωρακικός μυς

Μυς του θώρακα που έλκει το βραχίονα προς το σώμα. Σε κάθε πλευρά του θώρακα βρίσκεται από ένας μείζων θωρακικός μυς. Ο μείζων θωρακικός έχει σχήμα βεντάλιας και χωρίζεται σε δύο άνισα μέρη. Στο στενό του άκρο και τα δύο αυτά μέρη προσφύονται στο βραχιόνιο οστό. Στο φαρδύ του άκρο, το μικρότερο μέρος προσφύεται στην κλείδα και το μεγαλύτερο στο στέρνο και στον πλευρικό χόνδρο. Ο μείζων θωρακικός μυς έλκει το βραχίονα (μπράτσο) προς τα εμπρός και προς τα έσω (προς τον κορμό). Επίσης προκαλεί στροφή του βραχίονα.

Μελανίνη

Χρωστική ουσία που βρίσκεται στο δέρμα Η μελανίνη είναι μια καστανόμαυρη ουσία που βρίσκεται στην επιδερμίδα, στις τρίχες. καθώς και στον αμφιβληστροειδή χιτώνα και την ίριδα του ματιού. Απορροφά τις βλαβερές υπεριώδεις ακτίνες του ηλιακού φωτός και τις εμποδίζει να βλάψουν το σώμα. Η έκθεση στο υπεριώδες φως αυξάνει την παραγωγή μελανίνης κι έτσι το δέρμα αποκτά σκούρο χρώμα. Ανθρωποι με σκούρο δέρμα έχουν μεγάλες ποσότητες μελανίνης στο δέρμα τους. Αντίθετα, οι άνθρωποι με ανοιχτόχρωμο δέρμα έχουν λίγη μελανίνη, η οποία μερικές φορές είναι συγκεντρωμένη σε μικρές περιοχές σκουρότερου δέρματος, που λέγονται πανάδες (φακίδες). Η παραγωγή της μελανίνης ελέγχεται από ένα μόνο γονίδιο. Οι άνθρωποι στους οποίους αυτό το γονίδιο λείπει λέγονται αλφικοί (αλμπίνοι) και έχουν ωχρό δέρμα και μαλλιά άσπρα ή κιτρινόασπρα.

Μεταβολική αλκάλωση

PH > 7,45, ΡaCO2 > 40, ΗCΟ-3 >28. Η μεταβολική αλκάλωση είναι συ­νήθως μια χρόνια διαταραχή, που είναι αποτέλεσμα απώλειας οξέων ή προσθήκης αλκάλεων. Οι καταστάσεις που καταλήγουν σε μεταβολική αλκάλωση δεν ανήκουν συνήθως στην κατηγορία των επειγόντων περιστατικών και στο εξωτερικό ιατρείο θα τις δείτε σπάνια. Μια εξαίρεση είναι η χορήγηση, με υπερβάλλοντα ζήλο ΗΟΟ-3, για θεραπεία οξέωσης που οφείλεται σε καρδιακή ανακοπή

Μετακάρπιο

Περιοχή μεταξύ καρπού και δαχτύλων. Τα πέντε μακριά, ίσια μετακάρπια οστά σχηματίζουν το σκελετό της παλάμης. Κάθε μετακάρπιο αρθρώνεται στο ένα του άκρο με ένα οστάριο του καρπού και στο άλλο με μια φάλαγγα. Το μετακάρπιο οστό του αντίχειρα είναι πιο ευκίνητο από τα υπόλοιπα. Μπορεί να χιάζεται πάνω στην παλάμη, επιτρέποντας στον αντίχειρα να αγγίζει τις άκρες όλων των άλλων δαχτύλων (να είναι αντιτακτός).

Μετατόπιση δίσκου

Κατάσταση κατά την οποία ένας μεσοσπονδύλιος δίσκος προβάλλει έξω από τη φυσιολογική του θέση. Αν η σπονδυλική στήλη δεχτεί μεγάλη πίεση, κάποιος δίσκος μπορεί να φύγει από τη σωστή του θέση και να προβάλει. Το μαλακό του κέντρο μπορεί να χυθεί έξω από τον ινώδη δακτύλιο (δισκοκήλη) και να πιέσει μια γειτονική ρίζα νωτιαίου νεύρου. Πιο συχνά μετατοπίσεις δίσκων παρατηρούνται στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης και προσβάλλονται οι νευρικές ρίζες που αντιστοιχούν στο ισχιακό νεύρο.

Μηνιγγίτιδα

Φλεγμονή της μήνιγγας που περιβάλλει τον εγκέφαλο. Αίτιο: Ιός ή βακτήριο (διάφορα είδη). Μετάδοση: Τα παθογόνα αίτια συχνά υπάρχουν και στους υγιείς ανθρώπους, όμως προκαλούν νόσο μόνον όταν καταφέρουν να φτάσουν στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Εκδηλώσεις: Προκαλεί φλεγμονή των μηνίγγων (των μεμβρανών που περιβάλλουν τον εγκέφαλο και το νωτιαίο μυελό), προκαλώντας κεφαλαλγία και πυρετό. Μερικές μορφές βακτηριακής μηνιγγίτιδας είναι πολύ επικίνδυνες, προκαλώντας εγκεφαλικές βλάβες ή ακόμη και θάνατο.

Μηριαία φλέβα

Φλέβα που συγκεντρώνει το αίμα του κάτω άκρου. Η μηριαία φλέβα είναι μια μεγάλη φλέβα στο μηρό. Συγκεντρώνει αίμα από μικρότερες φλέβες του ποδιού και το μεταφέρει στις λαγόνιες φλέβες που βρίσκονται στις βουβωνικές χώρες. Από εκεί, το αίμα πηγαίνει στην κάτω κοίλη φλέβα. Η μείζων σαφηνής φλέβα είναι η μακρύτερη φλέβα του σώματος και πορεύεται από το άκρο πόδι ως τη βουβωνική περιοχή.

Μηριαίο οστό

Το οστό του μηρού. Το μηριαίο οστό είναι το μεγαλύτερο του σώματος. Το εγγύς του άκρο (προς τον κορμό) έχει μια στρογγυλή κεφαλή που προσαρμόζεται στην κοτύλη του ανώνυμου οστού. Το άπω (κάτω) άκρο του έχει μια φαρδιά, αυλακωτή επιφάνεια που συμμετέχει στο σχηματισμό του γόνατος.

Μηχανική ανοσία

Μηχανισμοί μη ειδικής ανοσίας με φυσικά μέσα. Το δέρμα είναι το πιο σημαντικό μέσο μηχανικής ανοσίας του σώματος. Το εξώτερο στρώμα του αποτελείται από νεκρά κύτταρα που σχηματίζουν ένα φραγμό αδιαπέραστο για τους περισσότερους μικροοργανισμούς. Μηχανικά αμυντικά μέσα προστατεύουν επίσης και τις άλλες εκτεθειμένες επιφάνειες του σώματος. Μια διαρκής ροή δακρύων ξεπλένει τα παθογόνα που πέφτουν πάνω στα μάτια. Τα κύτταρα που επενδύουν εσωτερικά την τραχεία παγιδεύουν τα παθογόνα μέσα σε κολλώδη βλέννα και τα απομακρύνουν με μικροσκοπικές τρίχες που λέγονται κροσσοί ή βλεφαρίδες.

Μορφίνη

Ουσία που ανήκει στην ομάδα των ναρκωτικών. Έχει μεγάλη αναλγητική και κατασταλτική δράση στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Πολύ χρήσιμο φάρμακο για την αντιμετώπιση του πνευμονικού οιδήματος. Δηλητηριάσεις συμβαίνουν από υπερβολική λήψη από οπιομανείς είτε από αυξημένη χορήγηση για θεραπευτικούς σκοπούς

Μυϊκή δυστροφία

Αίτιο: Δράση γονιδίων (κληρονομικοί παράγοντες). Εκδηλώσεις: Σταδιακή καταστροφή μυϊκών ινών που προκαλεί αδυναμία και μερικές φορές πλήρη απώλεια κινητικότητας. Υπάρχουν αρκετές μορφές μυϊκής δυστροφίας. Αυτές που οφείλονται σε φυλοσύνθετα γονίδια προσβάλλουν μόνο άντρες.

Μυκητίαση

Μόλυνση του κόλπου από μύκητα.

Μυοκαρδιακό έμφραγμα

Η μερική ή ολική (θάνατος) καταστροφή μιας περιοχής του καρδιακού μυός (μυοκαρδίου), που είναι αποτέλεσμα της μειωμένης αιμάτωσης της εν λόγω περιοχής.

Μύση

Η σμίκρυνση της διαμέτρου της κόρης

Μυώδες πλάτυσμα

Μυς που τεντώνει τη στοματική σχισμή προς τα κάτω. Το μυώδες πλάτυσμα είναι ένας μεγάλος μεμβρανώδης μυς που διατρέχει το πρόσθιο μέρος του τραχήλου. Σε κάθε πλευρά έχει σχήμα ανάποδης βεντάλιας. Το φαρδύ άκρο της «βεντάλιας» προσφύεται στον ώμο και τον ανώτερο θώρακα, ενώ το στενό άκρο της προσφύεται στο δέρμα γύρω από την κάτω γνάθο και το στόμα. Αν προσπαθήσουμε να τεντώσουμε τις άκρες του στόματος μας όσο γίνεται προς τα κάτω, θα μπορέσουμε να ψηλαφίσουμε το μυώδες πλάτυσμα να συσπάται στο λαιμό μας.

Μυωπία

Διαταραχή της όρασης στην οποία το είδωλο εστιάζεται μπροστά από τον αμφιβληστροειδή. Ο μύωπας δεν μπορεί να δει καθαρά τα μακρινά αντικείμενα, γιατί τα μάτια του εστιάζουν το φως από τον αμφιβληστροειδή · κι έτσι το είδωλο πάνω στον αμφιβληστροειδή είναι θολό. Η μυωπία συνήθως οφείλεται στο ότι ο βολβός του ματιού είναι πολύ μακρύς, ή στο ότι ο φακός είναι πολύ παχύς. Προσβάλλει ανθρώπους όλων των ηλικιών και μπορεί να διορθωθεί με ματογυάλια ή φακούς επαφής.

Ν

Νευράξονας

Μακριά προσεκβολή του νευρώνα. Ο νευράξονας, ή νευρική ίνα ή απλά άξονας, είναι πρακτικά το μέρος του νευρικού κυττάρου που μεταφέρει το ηλεκτρικό σήμα (το νευρικό ερέθισμα). Οι νευράξονες είναι πιο λεπτοί από τις τρίχες. Πολλοί έχουν μήκος μικρότερο από 1χλστ., αλλά μερικοί ξεπερνούν το 1 μέτρο. Συνήθως ο νευράξονας περιβάλλεται από το έλυτρο, που αποτελείται από μια λιπώδη ουσία, τη μυελίνη. Η μυελίνη παίζει ρόλο μονωτικού, όπως το πλαστικό γύρω από το σύρμα του καλωδίου, δηλαδή επιταχύνει την κίνηση των νευρικών ερεθισμάτων.

Νευρογλοιακό κύτταρο

Κύτταρο που στηρίζει, προστατεύει ή τρέφει νευρικά κύτταρα. Τα κύτταρα της νευρογλοίας (ή γλοίας) δε μεταφέρουν νευρικά ερεθίσματα. Βοηθούν τα νεύρα προμηθεύοντας τους θρεπτικές ουσίες ή προσβάλλοντας επικίνδυνα βακτήρια. Εξειδικευμένα νευρογλοιακά κύτταρα είναι τα κύτταρα του Σβαν, πλούσια σε μυελίνη, που τυλίγονται γύρω από τους νευράξονες ορισμένων νευρώνων και σχηματίζουν το έλυτρο της νευρικής ίνας.

Νευρομυϊκή σύναψη

Ειδικού τύπου σύναψη που υπάρχει ανάμεσα στους νευρώνες και τις μυϊκές ίνες. Νευρομυϊκή σύναψη λέγεται η σύναψη ανάμεσα σε έναν κινητικό νευρώνα και μια μυϊκή ίνα. Όταν ένα νευρικό σήμα φτάσει στη νευρομυϊκή σύναψη, προκαλεί τη συστολή του μυός.

Νευρώνας

Το νευρικό κύτταρο. Τα νευρικά κύτταρα είναι εξειδικευμένα στην αγωγή (μεταφορά) ηλεκτρικών σημάτων, που λέγονται νευρικά ερεθίσματα. Κάθε νευρώνας έχει ένα κυτταρικό σώμα, που περιέχει τον πυρήνα, κοντές προεξοχές που λέγονται δενδρίτες, οι οποίες άγουν ηλεκτρικά σήματα προς το κυτταρικό σώμα και μια μακριά προσεκβολή που λέγεται νευράξονας και συνήθως άγει τα σήματα. Οι νευρώνες, από τη στιγμή που σχηματίζονται στην εμβρυϊκή ζωή, δε διαιρούνται. Καθώς το σώμα αναπτύσσεται, οι νευρώνες που πεθαίνουν δεν αντικαθίστανται και ο αριθμός τους βαθμιαία μειώνεται.

Νόσος κινητικού νευρώνα

Αίτιο: Αγνωστο όμως οι περισσότερες μορφές αυτής της ασθένειας φαίνεται να είναι κληρονομικές. Εκδηλώσεις: Προκαλεί τη σταδιακή καταστροφή των κινητικών νευρώνων του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού, που οδηγεί σε βαθμιαία απώλεια της κινητικότητας. Προσβάλλει κυρίως ανθρώπους άνω των 50 ετών, και είναι πιο συνηθισμένη στους άντρες απ” ό,τι στις γυναίκες.

Νόσος του Hodgkin

Κακοήθης νόσος του ανοσοποιητικού συστήματος

Νόσος του Αλτζχάιμερ (προγεροντική άνοια)

Αίτιο: Αγνωστο. Πιθανόν οι αιτίες περιλαμβάνουν δηλητηρίαση από αλουμίνιο καθώς και δράση γονιδίων. Εκδηλώσεις: Απώλεια μνημονικής ικανότητας, διανοητική σύγχυση και έλλειψη προσανατολισμού. Η νόσος του Αλτζχάιμερ συνήθως προσβάλλει ανθρώπους άνω των 60 ετών και προς το παρόν είναι αθεράπευτη.

Νόσος του Πάρκινσον

Αίτιο: Άγνωστο. Εκδηλώσεις: Στη νόσο αυτή εκφυλίζονται μερικά από τα εγκεφαλικά κύτταρα. Αυτό επιδρά στο μυϊκό έλεγχο, προκαλώντας τρόμο (τρέμουλο) δυστονία και βραδυκινησία. Προσβάλλει κυρίως ανθρώπους άνω των 60 ετών.

Νουκλεϊκό οξύ

Συστατικό του DΝΑ.

Νωτιαίο νεύρο

Περιφερικό νεύρο που εκφύεται από το νωτιαίο μυελό. Υπάρχουν 31 ζεύγη νωτιαίων νεύρων, καθένα από τα οποία αναδύεται από ένα μεσοσπονδύλιο τρήμα (κενό μεταξύ δύο γειτονικών σπονδύλων). Τα νωτιαία νεύρα χωρίζονται σε τέσσερις ομάδες – αυχενικά, θωρακικά, οσφυϊκά και ιερά. Τα νεύρα που αναδύονται από την κεντρική μοίρα του νωτιαίου μυελού πορεύονται προς τα έξω καταλήγοντας σε υποδοχείς, μυς και αδένες στον κορμό. Τα νεύρα που αναδύονται από την πάνω και την κάτω μοίρα του νωτιαίου μυελού ενώνονται κοντά στη σπονδυλική στήλη και σχηματίζουν νευρικά πλέγματα. Τα κυριότερα πλέγματα είναι το αυχενικό, το βραχιόνιο, το οσφυϊκό και το ιερό. Από τα πλέγματα αυτά ξεκινούν νεύρα που ελέγχουν τα άνω και τα κάτω άκρα.

Ξ

Ξιφοειδής απόφυση

Το πλέον στενό τμήμα που καταλήγει το στέρνο. Το στέρνο χωρίζεται στη λαβή, το σώμα και την ξιφοειδή απόφυση

Ο

Όγκος αίματος

Ο συνολικός όγκος που καταλαμβάνει το αίμα μέσα στην καρδιά και τα αγγεία. Η ποσότητα του συνήθως αποτελεί το 8-9% του βάρους του σώματος

Οισοφαγοσκόπηση και γαστροσκόπηση

Συνήθως, οι εξετάσεις αυτές γίνονται σε ειδικό θάλαμο του νοσο­κομείου και διαρκούν μισή ώρα περίπου. Η οισοφαγοσκόπηση βοηθά στην αναγνώριση φλεγμονής οφειλόμενης σε οισοφαγίτιδα, στον εντοπισμό έλκους, όγκου, απόφραξης οφειλόμενης σε στένωση ή ξένο σώμα, διατεταγμένων φλεβών, διαφραγματοκήλης (οπότε το στομάχι προεξέχει, μέσω του διαφράγματος, προς το θώρακα) ή μη φυσιολογικών μυϊκών συσπάσεων. Η γαστροσκόπηση βοηθά στον εντοπισμό γαστρίτιδας και δωδεκαδακτυλίτιδας, στην ανίχνευση και στον εντοπισμό ελκών, ουλών στον πυλωρό, καλοηθών και κακοηθών όγκων (όπως ο καρκίνος του στομάχου) ή στην ανίχνευση ξένου σώματος το οποίο έχει καταπιεί ασθενής.

Ολική πνευμονική χωρητικότητα

Ο συνολικός όγκος αέρα που περιέχεται στους πλήρως εκπτυγμένους πνεύμονες. Αν εισπνεύσουμε όσο πιο βαθιά μπορούμε, οι πνεύμονες μας θα περιέχουν αρκετά λίτρα αέρα. Το ακριβές νούμερο εξαρτάται από την ηλικία, το φύλο και τη σωματική διάπλαση, όμως οι περισσότεροι ενήλικοι έχουν ολική χωρητικότητα γύρω στα 6 λίτρα. Η ποσότητα του αέρα που εισπνέουμε και εκπνέουμε σε συνθήκες ανάπαυσης λέγεται αναπνεόμενος όγκος. Αυτός είναι πολύ μικρότερος από την ολική πνευμονική χωρητικότητα. Στους ενηλίκους, είναι περίπου 0,5 λίτρα.

Ομοιόσταση

Η διατήρηση σταθερών συνθηκών στο εσωτερικό του κυττάρου ή του σώματος. Tα κύτταρα λειτουργούν καλά μόνο μέσα σε στενά όρια φυσικών και χημικών συνθηκών. Η θερμοκρασία δεν πρέπει να είναι πολύ υψηλή ούτε πολύ χαμηλή και το περιβάλλον τους πρέπει να περιέχει ακριβώς την κατάλληλη αναλογία χημικών ουσιών, τέτοιες συνθήκες επιτυγχάνονται με την ομοιόσταση. Η διαδικασία αυτή περιλαμβάνει χημικές και φυσικές διεργασίες που διατηρούν σταθερή την κατάσταση των κυττάρων, έτσι ώστε το σώμα να μπορεί να λειτουργεί φυσιολογικά.

Ομόλογο χρωμόσωμα

Το ένα από τα δύο χρωμοσώματα του ίδιου ζεύγους σε ένα διπλοειδές κύτταρο. Κάθε διπλοειδές κύτταρο περιέχει δύο σειρές χρωμοσωμάτων. Καθεμιά από αυτές προέρχεται και από διαφορετικό γονιό. Τα χρωμοσώματα του διπλοειδούς κυττάρου ταξινομούνται σε ζεύγη ομόλογων χρωμοσωμάτων. Αν και μοιάζουν τελείως ίδια, τα χρωμοσώματα κάθε ζεύγους συχνά περιέχουν διαφορετικές παραλλαγές των ίδιων γονιδίων. Οι παραλλαγές αυτές λέγονται αλληλόμορφα γονίδια και μπορεί να έχουν διαφορετική δράση.

Οξεία αναπνευστική ανεπάρκεια

Κάθε κατάσταση κατά την οποία η αναπνοή είναι ανίκανη να προμηθεύσει στα κύτταρα την απαραίτητη ποσότητα οξυγόνου και να αποβάλλει από τους ιστούς το διοξείδιο του άνθρακα. Χαρακτηρίζεται από υποξαιμία ή υπερκαπνία, χωριστά ή σε συνδυασμό, που συμβαίνουν έντονα και με τέτοια βαρύτητα που κινδυνεύει η ζωή του αρρώστου. Η εξέταση των αερίων αίματος είναι απαραίτητη

Οξεία επίσχεση των ούρων

Λέγεται η κατάσταση εκείνη κατά την οποία ο άρρωστος δεν μπορεί να ουρήσει, αν και η ουροδόχος κύστη του είναι γεμάτη. Τα αίτια είναι συνήθως υπερτροφία και καρκίνος του προστάτη, λίθος της κύστης, στενώματα της ουρήθρας κ.λπ

Οξεία κοιλία ή οξεία χειρουργική κοιλία

Η κατάσταση της κοιλιάς όπου μετά από κάκωση ή μετά από φλεγμονή ενός ενδοκοιλιακού οργάνου υπάρχει ανάγκη χειρουργικής επέμβασης, έστω και εάν το αίτιο πιθανολογείται

Οξύ έμφραγμα μυοκαρδίου

Η πλήρης διακοπή της αιμάτωσης μιας περιοχής της καρδιάς λόγω πλήρους απόφραξης (100%) σε ένα σημείο της στεφανιαίας αρτηρίας, με αποτέλεσμα το θάνατο (νέκρωση) του μυοκαρδιακού ιστού

Οπίσθιοι μύες του μηρού

Ομάδα μυών που κάμπτουν το γόνατο. Αν καθίσουμε σε μια καρέκλα, μπορούμε να ψηλαφίσουμε ισχυρούς τένοντες στην πίσω μεριά του γονάτου μας (ιγνυακός βόθρος). Οι τένοντες αυτοί ανήκουν σε τρεις μυς – το δικέφαλο μηριαίο μυ, τον ημιυμενώδη μυ και τον ημιτενοντώδη μυ. Οι μύες αυτοί λυγίζουν (κάμπτουν) το γόνατο και επίσης συμβάλλουν στον ευθειασμό του σκέλους στο ισχίο.

Ορθοί και λοξοί οφθαλμοκινητικοί μύες

Μύες που κινούν τον βολβό του ματιού διαγώνια. Κάθε μάτι έχει δύο εξωτερικούς λοξούς μυς. Ο κάτω λοξός μυς πορεύεται γύρω από το κάτω μέρος του βολβού ως ένα σημείο του κόγχου κοντά στη μύτη. Ο άνω λοξός μυς πορεύεται προς τα εμπρός και αναδιπλώνεται προς τα πίσω περνώντας μέσα από μια χόνδρινη θηλιά, την τροχαλία. Η τροχαλία βοηθά στη στροφή του βολβού προς τα κάτω και έσω.

Ορθός κοιλιακός μυς

Μυς που συσπά το πρόσθιο κοιλιακό τοίχωμα. Τα όργανα της κοιλιάς προστατεύονται και συγκρατούνται από αρκετούς μεμβρανώδεις μυς. Σε αυτούς περιλαμβάνονται οι δύο ορθοί κοιλιακοί μύες -ένας σε κάθε πλευρά- που πορεύονται κάθετα στο πρόσθιο μέρος του σώματος, από τον πλευρικό κλωβό ως το πρόσθιο μέρος της πυέλου. Όταν οι μύες αυτοί συστέλλονται, η κοιλιά έλκεται προς τα μέσα. Οι κοιλιακοί μύες βοηθούν στην κίνηση του κορμού προς τα εμπρός και το πλάι καθώς και στη στρέψη του

Ορμονοθεραπεία

Η χρήση συνθετικών ή φυσικών ορμονών, ως αντιστάθμισμα των συνεπειών της εμμηνόπαυσης

Οστεοποίηση

Η διαδικασία σχηματισμού του οστού. Όταν πρωτοσχηματίζεται, ο σκελετός αποτελείται κυρίως από χόνδρο. Η οστεοποίηση αρχίζει όταν το έμβρυο φτάσει στην ηλικία των 6 εβδομάδων και συνεχίζεται έως την ενηλικίωση. Κατά την οστεοποίηση, οι οστεοβλάστες εναποθέτουν ανόργανα άλατα πάνω στο χόνδρο, μετατρέποντας τον σε οστό. Αλλαγές στα ορμονικά επίπεδα, μπορεί να κάνουν το σκελετό ελαφρύτερο και πιο αδύνατο κι έτσι τα οστά σπάζουν πιο εύκολα. Αυτό ονομάζεται οστεοπόρωση και προσβάλλει κυρίως τους ηλικιωμένους.

Οσφρητικό νεύρο

Κρανιακό νεύρο που χρησιμεύει στην αίσθηση της όσφρησης. Τα οσφρητικά νεύρα μεταφέρουν σήματα τα οποία μεταφράζονται από τον εγκέφαλο ως οσμές (μυρωδιές). Τα νεύρα αυτά σχηματίζουν δύο εξογκώματα που λέγονται οσφρητικοί βολβοί και βρίσκονται ακριβώς κάτω από το πρόσθιο άκρο του εγκεφάλου..

Ουρολοίμωξη

α) Λοίμωξη των κατώτερων ουροφόρων οδών (κυστίτιδα – ουρηθρίτιδα) που οφείλεται σε βακτηρίδια που αναπτύχθηκαν στην κύστη ή την ουρήθρα, β) λοίμωξη των ανωτέρων ουροφόρων οδών (πυελονεφρίτιδα) που οφείλεται σε μικρόβια που έχουν προκαλέσει φλεγμονή στον νεφρό.

Ουροφόρο σωληνάριο

Σωλήνας που επιτρέπει σε διάφορα συστατικά να επαναπορροφούνται στο αίμα. Το ουροφόρο σωληνάριο είναι ένας μικροσκοπικός σωλήνας που αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος του νεφρώνα. Όταν το υγρό (προούρο) που προέρχεται από το έλυτρο του Μπόουμαν μπαίνει στο ουροφόρο σωληνάριο, περιέχει χρήσιμες ουσίες όπως γλυκόζη, άλατα και μεγάλη ποσότητα νερού. Καθώς το προούρο ρέει κατά μήκος του σωληναρίου, όλη η γλυκόζη επαναπορροφάται πίσω στο αίμα, καθώς και το μεγαλύτερο μέρος του νερού μαζί με μερικά άλατα. Κάθε νεφρώνας έχει ένα ουροφόρο σωληνάριο, που διαιρείται σε τρία μέρη. Το εγγύς εσπειραμένο σωληνάριο και το άπω εσπειραμένο σωληνάριο έχουν αναδιπλώσεις και είναι σχετικά χοντρά. Η κεντρική μοίρα, η αγκύλη του Χένλε, είναι μακριά και λεπτή.

Οφθαλμικός κόγχος

Οι κοιλότητες που σχηματίζονται από τμήματα του μετωπιαίου ζυγωματικού και ρινικού οστού και μέσα σ’ αυτές είναι εγκατεστημένος ο βολβός του ματιού

Π

Παγκρεατικό υγρό

Πεπτικό υγρό που εκκρίνεται από το πάγκρεας. Το παγκρεατικό υγρό περιέχει νερό, ένζυμα και διττανθρακικό νάτριο. Στα ένζυμα περιλαμβάνεται η παγκρεατική αμυλάση (διάταση), που πέπτει το άμυλο, η λιπάση, που πέπτει τα λίπη, και η θρυψίνη, που πέπτει τις πρωτεΐνες. Το διττανθρακικό νάτριο κάνει το υγρό ελαφρά αλκαλικό, έτσι ώστε να εξουδετερώνεται το οξύ που έρχεται από το στόμαχο. Τοπαγκρεατικό υγρό εκκρίνεται μετά από ορμονικά και νευρικά ερεθίσματα που εκλύονται καθώς ο στόμαχος αδειάζει.

Παγκρεατίτιδα

Φλεγμονή του παγκρέατος με ευρύ φάσμα από ελαφριά (με μικρή θνητότητα) μέχρι κεραυνοβόλο (αυτή έχει πολύ υψηλή θνητότητα)

Παλίνδρομη ρύθμιση

Μηχανισμός ελέγχου που διορθώνει τις ανεπιθύμητες μεταβολές.Tο σώμα αντιδρά στις ανεπιθύμητες μεταβολές της σταθερής του κατάστασης με μηχανισμούς ελέγχου που λέγονται συστήματα παλίνδρομης ρύθμισης. Κάθε τέτοιο σύστημα καταγράφει μια συγκεκριμένη παράμετρο, όπως η θερμοκρασία, και τη διατηρεί μέσα σε καθορισμένα όρια. Tα συστήματα παλίνδρομης ρύθμισης του σώματος λειτουργούν με τη βοήθεια ορμονών και νεύρων. Σχεδόν όλα ασκούν αρνητική παλίνδρομη ρύθμιση (αναστολή), δηλαδή αναστρέφουν τις ανεπιθύμητες αλλαγές. Λίγα συστήματα ελέγχου, όπως αυτό που ρυθμίζει τις συστολές κατά τον τοκετό ασκούν θετική παλίνδρομη ρύθμιση (ευόδωση), δηλαδή ενισχύουν την τάση αλλαγής, ως την καθιέρωση μιας νέας κατάστασης.

Παράγοντας Rhesus

Αντιγόνο που ενδέχεται να υπάρχει στα ερυθρά αιμοσφαίρια. Έτσι, όταν (στα ερυθρά αιμοσφαίρια υπάρχει ο παράγων Rhesus, θεωρούμε ότι το αίμα είναι θετικό (+), ενώ όταν λείπει είναι αρνητικό (-)

Παράδοξη αναπνοή

Όταν τμήμα του θωρακικού τοιχώματος ακολουθεί την αντίθετη φορά από την κανονική, δηλαδή το θωρακικό τοίχωμα φυσιολογικά κατά την εισπνοή εκπτύσσεται (στην παράδοξη αναπνοή ένα τμήμα συμπίπτει), κατά την εκπνοή το θωρακικό τοίχωμα φυσιολογικά συμπίπτει, ενώ το τμήμα που έχει παράδοξη αναπνοή εκπτύσσεται

Παραθυρεοειδής αδένας

Αδένας που ελέγχει τα επίπεδα ασβεστίου στο αίμα. Οι παραθυρεοειδείς είναι τέσσερις μικροί αδένες που βρίσκονται μέσα στο παρέγχυμα του θυρεοειδούς. Εκκρίνουν την παραθορμόνη, ή ΡΤΗ, που αυξάνει το ρυθμό διάσπασης των οστών (αυξάνει τη δραστηριότητα των οστεοκλαστών). Έτσι, περισσότερο ασβέστιο απελευθερώνεται στο αίμα. Η παραθορμόνη δουλεύει «συνεταιρικά» με την καλσιτονίνη του θυρεοειδούς. Οι δύο ορμόνες έχουν αντίθετα αποτελέσματα. Μέσω μηχανισμών παλίνδρομης ρύθμισης διατηρούν σταθερό το επίπεδο του ασβεστίου στο αίμα.

Παροξυσμική κολπική ταχυκαρδία

Κανονικός υπερκοιλιακός ρυθμός της καρδιάς με συχνότητα 140-220/min, συνήθως 160-190/min. Οι μαλάξεις του καρωτιδικού κόλπου, ενίοτε σταματούν την αρρυθμία

Παχυσαρκία

Κατάσταση στην οποία το σωματικό βάρος αυξάνεται από εναποθήκευση περιττού λίπους. Οι λιπαποθήκες αποτελούν το 16-25% του σωματικού βάρους στο υγιές σώμα. Το λίπος αυτό λειτουργεί ως ενεργειακή εφεδρεία και επίσης βοηθά τη θέρμανση του σώματος. Φυσιολογικά, η ποσότητα του είναι περίπου σταθερή, γιατί το σώμα προσλαμβάνει τόση ενέργεια όση καταναλώνει. Όμως, αν κάποιος προσλαμβάνει περισσότερη ενέργεια απ’ όση χρησιμοποιεί, κινδυνεύει να αναπτύξει περιττά αποθέματα λίπους και να γίνει παχύσαρκος. Η παχυσαρκία προκύπτει από υπερβολικό φαγητό ή ανεπαρκή σωματική άσκηση. Περιστασιακά, οφείλεται σε ορμονικές διαταραχές.

Περιτόναιο σπλαχνικό

Μεμβράνη (Ορογόνος υμένας) που περιβάλλει όλα τα κοιλιακά όργανα

Πήξη του αίματος

Η διαδικασία σχηματισμού θρόμβων. Όταν ένα αιμοφόρο αγγείο κόβεται, στο σημείο του τραυματισμού σχηματίζεται ένα στερεό βύσμα που λέγεται θρόμβος. Ο θρόμβος δημιουργείται όταν τα αιμοπετάλια κοντά στην πληγή κολλούν μεταξύ τους και σχηματίζουν έναν αιμοπεταλιακό σωρό. Ταυτόχρονα, ουσίες που απελευθερώνονται από το αίμα και από κατεστραμμένα κύτταρα αντιδρούν και δημιουργούν τους παράγοντες της πήξης. Αυτοί μετατρέπουν την ευδιάλυτη πρωτεΐνη του πλάσματος, που λέγεται ινωδογόνο, στην αδιάλυτη πολυμερισμένη μορφή της, το ινώδες. Το ινώδες σχηματίζει μακριές ταινίες που συνδέουν ερυθρά αιμοσφαίρια και άχρηστες ουσίες, σχηματίζοντας το θρόμβο ινικής. Μια σκληρή κρούστα, η εφελκίδα (κάκαδο), σχηματίζεται στην επιφάνεια του θρόμβου. Όσοι πάσχουν από αιμορροφιλία έχουν έλλειψη ενός πηκτικού παράγοντα και το αίμα τους πήζει αργά.

Πίεση αρτηριακή

Η πίεση που ασκείται στα τοιχώματα ενός αγγείου (αρτηρίας). Α) Διαστολική: η (μικρή) πίεση που μετριέται κατά τη φάση της διαστολής της αριστε­ρής κοιλίας. Β) Συστολική: η (μεγάλη) πίεση που μετριέται κατά τη φάση συστολής της αριστερής κοιλίας

Πλατυποδία

Κατάσταση στην οποία είναι μειωμένη η ποδική καμάρα. Στην πλατυποδία, οι σύνδεσμοι και οι τένοντες του πέλματος είναι αδύνατοι. Ως αποτέλεσμα, η ποδική καμάρα είναι χαμηλά ή λείπει τελείως και όλο το πέλμα ακουμπά στο έδαφος. Η πλατυποδία είναι συχνή κατάσταση και μπορεί να διορθωθεί με ειδικές ασκήσεις.

Πλευρικός κλωβός

Τα οστά του θώρακα, που επιτρέπουν την αναπνευστική λειτουργία και προστατεύουν τα εσωτερικά όργανα. Ο πλευρικός ή θωρακικός κλωβός αποτελείται από 12 ζεύγη αποπλατυσμένων, κυρτών οστών που λέγονται πλευρές. Οι πλευρές συνδέονται μεταξύ τους με τους μεσοπλεύριους μυς. Κατά την αναπνοή κινούνται πάνω και κάτω, μεταβάλλοντας το σχήμα των πνευμόνων. Το πίσω άκρο κάθε πλευράς αρθρώνεται με ένα θωρακικό σπόνδυλο. Τα ανώτερα επτά ζεύγη, οι γνήσιες πλευρές, συνδέονται με το στέρνο με ευλύγιστες ταινίες πλευρικού χόνδρου. Τα επόμενα τρία ζεύγη, οι νόθες πλευρές, δεν συνδέονται με το στέρνο, αλλά καθεμιά συνδέεται με τον πλευρικό χόνδρο της από πάνω της. Τα κατώτερα δύο ζεύγη, οι ελεύθερες πλευρές, συνδέονται μόνο με τη σπονδυλική στήλη.

Πνευμονική εμβολή

Πλήρης ή μερική απόφραξη των πνευμονικών αγγείων, που είναι αποτέ­λεσμα θρόμβωσης

Πνευμονική κυκλοφορία

Η κυκλοφορία του αίματος από την καρδιά στους πνεύμονες και πίσω στην καρδιά. Στην πνευμονική κυκλοφορία το αποξυγονωμένο αίμα ταξιδεύει προς τους πνεύμονες ξεκινώντας από τη δεξιά κοιλία της καρδιάς μέσα από δύο αρτηρίες τη δεξιά και την αριστερή πνευμονική αρτηρία. Καθώς το αίμα περνά μέσα από τα τριχοειδή των πνευμόνων, συλλέγει οξυγόνο και απελευθερώνει διοξείδιο του άνθρακα. Το οξυγονωμένο αίμα κατόπιν επιστρέφει στην καρδιά (στον αριστερό κόλπο) με τις δύο αριστερές πνευμονικές φλέβες και τις δύο δεξιές πνευμονικές φλέβες για να σταλεί στη συνέχεια σε όλο το σώμα. Στην πνευμονική κυκλοφορία, οι αρτηρίες μεταφέρουν αποξυγονωμένο αίμα και οι φλέβες οξυγονωμένο αίμα ενώ στη συστηματική κυκλοφορία συμβαίνει πάντα το αντίθετο.

Πνευμονικό οίδημα

Αυξημένη ποσότητα υγρού στους πνεύμονες.

Ποδική καμάρα

Ευκίνητο κύρτωμα του πέλματος. Καθώς το πόδι μεγαλώνει, αναπτύσσει κυρτό σχήμα στο πέλμα, έτσι ώστε μόνο ένα μέρος του να ακουμπά στο έδαφος. Το σχήμα αυτό κατανέμει κατάλληλα το βάρος του σώματος και βοηθά στην αποσόβηση τω κραδασμών κατά τη Βάδιση και το τρέξιμο. Η καμάρα διατηρείται με την επίδραση τενόντων · και συνδέσμων

Πολιομυελίτιδα

Αίτιο: Ιός (εντεροϊός) Μετάδοση: Κυρίως με μολυσμένο νερό. Εκδηλώσεις: Κυμαίνονται από κεφαλαλγία και πυρετό έως σοβαρές παραλύσεις. Είναι ασθένεια δυνητικά επικίνδυνη, που προλαμβάνεται με εμβολιασμό.

Πολυεστιακή κολπική ταχυκαρδία

Κολπική συχνότητα > 100, ευκρινή κύματα (Ρ) στο καρδιογράφημα ποικίλης μορφολογίας από τρεις τουλάχιστον εστίες, ποικίλης διάρκειας Ρ-Β διαστήματα με παρουσία ισοηλεκτρικής γραμμής

Προστάτης

Είναι ο αδένας που περιβάλλει την ουρήθρα του άνδρα. Σφραγίζει την έξοδο της ουρήθρας εμποδίζοντας τη διαρροή ούρων, όταν το πέος βρίσκεται σε στύση. Παράγει επίσης ένα υγρό, που ενισχύει σημαντικά το σπέρμα.

Πυελική φλεγμονώδης νόσος

Σοβαρή ασθέ­νεια που προσβάλλει τις γυναίκες και είναι συχνά αποτέλεσμα νόσων που μεταδίδονται με τη σεξουαλική επαφή, όπως η γονόρροια και η χλαμύδια, και δεν έχουν αντιμετωπιστεί με θεραπευτική αγωγή

Πυλωρικός σφιγκτήρας

Μυϊκός δακτύλιος που κλείνει τη βάση του στομάχου. ‘Οταν φάμε, ο πυλωρικός μας σφιγκτήρας κλείνει το σωλήνα που συνδέει το στόμαχο με το δωδεκαδάκτυλο. Αφού η τροφή έχει πεπτεί κατά ένα μέρος, ο σφιγκτήρας ανοίγει λίγο και αφήνει σταδιακά το χυμό να περάσει. Τροφές πλούσιες σε λίπος ή πρωτεΐνες μπορεί να παραμείνουν στο στόμαχο για τρεις ώρες, ενώ τροφές πλούσιες σε υδατάνθρακες συνήθως μένουν λιγότερο από μία ώρα. Ο κάτω οισοφαγικός σφιγκτήρας, στο άκρο του οισοφάγου, ελέγχει την ποσότητα της τροφής που μπαίνει στο στόμαχο.

START TYPING AND PRESS ENTER TO SEARCH